همه چیز درباره انگشتر شجر؛ تشخیص، انواع و نکات انتخاب نگین شجر اصل
6 دقیقه

شجر نگینی منحصربهفرد از خانواده عقیق با طرحهای طبیعی شبیه درخت و منظره است که بر اثر نفوذ منگنز و آهن طی هزاران سال در دل سنگ پدید میآید. در راهنمای نگین شجر، یاد میگیرید که چگونه طرحهای سهبعدی و عمیق طبیعی را از نمونههای تخت لیزری تشخیص داده و بر اساس ۴ فاکتور اصلی حجم طرح، اندازه، شفافیت و نوع تراش، قیمتگذاری دقیقی انجام دهید. پیشنهاد میکنیم برای فهم اینکه شجر چیست و تفاوتهای تخصصی شجر دندریتی با خزهای، در ادامه همراه ما باشید.
شجر چیست و چه تفاوتی با دیگر عقیقها دارد؟
شجر نگینی با طرحهایی شبیه درخت، شاخه، مه، رعد، یا منظره است؛ گویی طبیعت در دل یک سنگ جا گرفته باشد. این طرحها کاملاً طبیعیاند و نتیجهی نفوذ مواد معدنی، مثل آهن و منگنز در دل کوارتز طی هزاران سال هستند. همین خاصبودن نقشها باعث شده هر نگین شجر، یک قطعهی تکرارنشدنی باشد. حس طبیعتگرایی و انرژی آرامشبخشِ عقیق، باعث میشود نگین شجر هم برای استفادهی روزمره انتخابی خاص باشد و هم برای کلکسیوندارها ارزشی ویژه پیدا کند.
انواع عقیق شجر چیست؟
شجر، سنگی از خانواده عقیق است و همین مسأله باعث شده روشهای شناسایی مشابهی با سنگ عقیق داشته باشد؛ اما نمونههای متفاوتی از آن وجود دارد که در جدول زیر به مقایسه آن پرداختهایم.
| ویژگیها | عقیق شجر دندریتی (کلکسیونی) | عقیق شجر خزهای (بهاره / پاییزه) |
|---|---|---|
| ظاهر کلی | شفاف با زمینه سفید تا خاکستری روشن | شفاف با زمینه سفید تا خاکستری |
| نوع طرح | تکنقش، شاخهای و درختمانند | خزهای، پراکنده و پرحجم |
| رنگ طرحها | مشکی و قهوهای | سبز، زرد، قهوهای، سفید و ترکیبی |
| میزان ناخالصی | کم و متمرکز | زیاد و گسترده در بافت سنگ |
| نوع ناخالصیها | منگنز و اکسیدهای آهن | ترکیبات معدنی متنوع (آهن، منگنز و…) |
| جلوه بصری | سهبعدی، ظریف و بسیار خاص | شلوغتر و طبیعیتر |
| ارزش و قیمت | بسیار بالا (کلکسیونی) | متوسط تا بالا |
| کاربرد رایج | انگشترهای خاص و کلکسیونی | انگشتر روزمره و تزئینی |
| محبوبیت در بازار | خاصپسند و محدود | پرطرفدار و عمومیتر |
بهترین معادن عقیق شجر
عقیقهای شجر مانند سایر انواع عقیق بهصورت کلوخه در سنگهای آتشفشانی یافت میشوند و حتی گاهی اوقات میتوان ردّ آنها را در بعضی از سنگهای دگرگون متخلخل مشاهده کرد. کشورهای زیادی از جمله: برزیل، هند، ماداگاسکار، اروگوئه، اروپای مرکزی، غرب ایالات متحده و قزاقستان در دنیا هستند که عقیق شجر در آنها یافت میشود، اما بهترین نوع عقیق شجر خزهای از معادن کشور هندوستان استخراج میشود.
گذشته از این در میان تمام کشورها، ایران نیز از معادن این سنگ پرطرفدار بیبهره نیست، چنان که بهترین نمونههای عقیق شجر شناخته شده در ایران، مربوط به شهر قائن در استان خراسان جنوبی است. ما نیز در جواهرات شرافت، نمونههای کمنظیری از این سنگ را از معادن قائن خراسان استخراج کردهایم که میتوانید با کلیک روی شجر، نمونههای فاخر آن را مشاهده کنید.

شجر طبیعی، بهسازیشده و بدلی چیست؟
حال که دانستید شجر چیست، سه مدل کاملاً متفاوت پیش روی شما قرار خواهد گرفت: نگینهای طبیعی با طرحهای سهبعدی و ریشهدار، نمونههای بهسازیشده که رنگ زمینهشان تقویت شده و مدلهای بدلی که طرح روی آنها با لیزر ساخته شده است. تشخیص تفاوت این سه مدل همیشه ساده نیست. در ادامه این نکات را بررسی میکنیم.
شجر بهسازی شده
بهسازی در اصطلاح گوهرشناسی، به معنای افزایش کیفیت بعضی از ویژگیهای فیزیکی نگینهای طبیعی است تا بدین ترتیب، ویژگیهای پرطرفدار نگین طبیعی را بیشتر به نمایش بگذارد، اما در مورد عقیق شجر باید بدانید که امکان بهسازی طرحهای منظره آن وجود ندارد و تا کنون هیچ روشی برای دستکاری و بالا بردن کیفیت طرحهای شجر از طریق بهسازی به کار گرفته نشده است. آنچه در عقیق شجر تحت بهسازی قرار میگیرد، رنگ زمینهی در برگیرنده طرح شجر است، اما نباید از این نکته غافل بود که امکان شناسایی رنگهای بهسازی شده فقط توسط گوهرشناسی خبره امکانپذیر است.
انگشتر شجر سدرا
13,000,000
شجر بدلی یا مصنوعی
عقیق شجر بدلی، عقیقهایی است که طرحهای روی نگین به صورت غیرطبیعی بر آن ایجاد شده است. عمدهترین روش تولید طرح شجر بدلی، استفاده از لیزر است. در این روش، طرحهایی مشابه با طرح طبیعی را با کمک ابزار لیزر روی نگینِ آماده شده طراحی میکنند. از آنجا که شناسایی این نوع عقیقها کار سختی نیست، هر شخص با کمی دقت میتواند آن را از نگین طبیعی تشخیص دهد. گذشته از کلیشهای بودن این طرحها و ردّ اثر حکاکی در هنگام لمس نگین، روش مطمئنتری برای شناسایی نگینهای شجر بدلی وجود دارد که فاکتور مهمی در شناسایی انگشتر شجر مصنوعی محسوب میشود.
همانطور که بیش از این هم گفته شد، طرحهای شجر طبیعی به صورت سه بعدی است و شما با نگاه کردن از کنار و بالای نگین، میتوانید متوجه سطحی نبودن و شناور بودن طرح در بافت سنگ شوید، در حالی که طرحهای بدلی شجر روی سطح هستند و با نگاه کردن نگین از پهلو میتوانید به راحتی متوجه تخت بودن طرح شوید. اگر تا کنون متوجه تفاوتهای انواع شجر نشدید، در جدول زیر بهطور کامل به آن پرداختیم.
| ویژگیها | شجر طبیعی | شجر بهسازیشده | شجر بدلی / مصنوعی |
|---|---|---|---|
| منشأ نگین | کاملاً طبیعی | طبیعی (با بهسازی رنگ زمینه) | غیرطبیعی |
| طرح شجر | کاملاً اتفاقی، ریشهدار و سهبعدی | کاملاً طبیعی و بدون دستکاری | ساختهشده و کلیشهای |
| بخش بهسازیشده | — | فقط رنگ زمینه | کل طرح |
| عمق و بُعد طرح | عمیق و چندلایه | عمیق و چندلایه | سطحی و تخت |
| یکنواختی طرح | نامنظم و غیرقابل تکرار | نامنظم | بیشازحد منظم و تکراری |
| لمس نگین | کاملاً صاف | صاف | گاهی ردّ حکاکی حس میشود |
| روش تشخیص | بررسی بصری + تجربه | فقط توسط گوهرشناس حرفهای | با چشم غیرمسلح هم ممکن است |
| ارزش و قیمت | بالا | متوسط رو به بالا | پایین |
فاکتورهای قیمتگذاری نگین شجر چیست؟
ارزش انگشتر شجر بسته به اندازه نگین، شفافیت، حجم طرحهای شجر، نوع طرحها و زحمات گوهرتراش در هنگام برش نگین متفاوت است و در نتیجه، در دنیا قیمتهای متفاوتی را به خود اختصاص میدهد.
- حجم طرحهای شجر: با ارزشترین عقیقهای شجر، آنهایی هستند که کمتر از 10٪ از بافت زمینه اصلی آن توسط ناخالصیهای شجر با طرح مناسب پوشیده شده باشد.
- اندازه نگین شجر: هر چه اندازه نگین بزرگتر باشد، به دلیل نمایش بهتر و کاملتر ناخالصیها ارزش بیشتری دارد.
- نوع طرح شجر: عقیقهای شجری که حاوی طرحهای منظره واضح و شفاف هستند، نمونههای مطلوبتری محسوب میشوند.
- برش و تراش شجر: برش لایههای سطحی و تراش آن جهت تبدیل به طرحی مورد پسند و متقارن، فقط از عهده گوهرتراشی ماهر برمیآید تا با تکیه بر علم و تجربهاش، تراش را به گونهای انجام دهد که طرح با بهترین کیفیت خود را به نمایش گذارد.
بیشتر بخوانید: تشخیص شجر اصل

دلایل محبوبیت انگشتر شجر
در سالهای اخیر، استقبال از انگشتر شجر بهطور چشمگیری افزایش یافته است؛ تا جایی که نمونههای بینظیری از نگینهای طبیعی شجر در قالب رکابهایی از نقره قرار گرفتهاند و پاسخگوی سلیقه بسیاری از خانم و آقایان بودهاند. ما در نیز در جواهرات شرافت، نمونههای طبیعی این سنگ را در رکابهایی دستساز از نقره عیار بالا جا نشانی کردهایم تا یک منظره طبیعی را روی انگشتانتان حس کنید. برای مشاهده نمونههای شجر اصل، کافی است روی انگشتر شجر زنانه یا انگشتر شجر مردانه کلیک کنید و تنوع مدلهای ما را یکجا ببینید؛ اما دلایل مشخصی پشت محبوبیت این انگشتر و انتخاب آن وجود دارد.
- منحصربهفرد بودن نگین: هیچ دو عقیق شجری دقیقاً شبیه هم نیستند و همین امر، باعث میشود هر انگشتر هویت مستقل و خاص خود را داشته باشد.
- زیبایی طبیعی و غیرقابل تقلید طرح شجر: این نگین بدون دخالت دست انسان شکل گرفته و همین اصالت، حس ارتباط با طبیعت را منتقل میکند.
- نماد رشد، ریشه، پایداری و زندگی: طرحهایی که شبیه درخت، شاخه یا منظرههای طبیعی هستند، حس ثبات و آرامش را القا میکنند.
- تنوع بالا در طرح و رنگ زمینه: از زمینههای روشن و شفاف گرفته تا رنگهای تیره و کلاسیک، این نگین بهراحتی با سلیقههای مختلف هماهنگ میشود.
- ارزش هنری و ماندگاری بالا: این موضوع باعث شده انگشتر شجر انتخابی فراتر از یک ترند مقطعی باشد.
بسیاری از خریداران، این انگشتر را گزینهای مناسب برای هدیههای خاص در نظر میگیرند؛ بههمین دلیل است که ما نمونههای فاخر انگشتر شجر را در مجموعه خود جای دادیم تا زیوری فاخر و گرانبها برای خود انتخاب کنید.
سخن پایانی
در انتخاب شجر، فقط زیبایی ظاهری ملاک نیست؛ نوع نگین، طبیعی یا بدلی بودن آن، کیفیت طرح شجر، رنگ زمینه و…، همگی در ارزش نهایی و قیمت انگشترهای ساخته شده با نگین شجر موثرند. مدلهای متنوع شجر، این امکان را فراهم میکنند که هر فرد متناسب با سلیقه و بودجه خود انتخابی شایسته داشته باشد. توجه به جزئیات نگین و آگاهی از عوامل مؤثر بر قیمت نیز، باعث میشود خرید انگشتر شجر بیش از پیش میان دوستداران این سنگ رواج یابد.
چطور عقیق شجر اصل را از شجر بدلی تشخیص بدهم؟
مهمترین نشانهی شجر طبیعی، سهبعدی بودن طرحهاست. اگر نگین را از پهلو نگاه کنید، در نمونهی طبیعی نقشها داخل سنگ و در عمقهای مختلف دیده میشوند، اما در شجر بدلی (لیزری) طرح روی سطح نشسته و تخت است.
آیا عقیق شجر بهسازی میشود؟
طرحهای شجر طبیعی عملاً قابل بهسازی نیستند و تا امروز روشی برای تقویت خود نقشها ارائه نشده است.
بهترین و باارزشترین نوع عقیق شجر کدام است؟
ارزشمندترین مدلها، شجر دندریتی با زمینه سفید و شفاف هستند که طرحهای تکنقش و واضحی شبیه به درخت یا مناظر پاییزی دارند.
- محمد حسین شرافت










