چگونه عقیق اصل را از تقلبی و مصنوعی تشخیص دهیم؟

برای تشخیص عقیق اصل، باید چند نشانه‌ی مهم را با هم بررسی کنید: سختی سنگ (مقاومت در برابر خراش)، شفافیت نیمه‌شفاف، نبود حباب، رنگ‌های طبیعی و نوارهای منظم یا پترن‌های طبیعی. عقیق واقعی معمولا سختی حدود ۶.۵ تا ۷ در مقیاس موس دارد، با چاقو به‌راحتی خراش برنمی‌دارد، زیر نور فقط بخشی از آن روشن می‌شود و خبری از رنگ‌های نئونی و حباب‌های داخل سنگ نیست. در ادامه، مرحله‌ به‌ مرحله یاد می‌گیرید چطور با چند تست ساده در خانه و چند نکته تخصصی، اصالت انگشتر عقیق خود را بررسی کنید.

مشخصات فیزیکی و گوهر شناسی عقیق

برای تشخیص عقیق اصل باید با مشخصات فیزیکی و گوهرشناسی عقیق کاملاً آشنا باشید. از این رو در ذیل به‌طور خلاصه به بررسی آن پرداخته‌ایم.

روش‌های تشخیص اصالت گونه‌های مختلف عقیق

عقیق نوعی از سنگ یمانی است که دارای نقش‌ها و الگوهای متفاوتی می‌باشد. برخی از این الگوها و رنگ‌ها خیلی به یکدیگر شبیه هستند. اگر یک سنگ یمانی دارای یکی از خصوصیات زیر باشد، به عنوان سنگ عقیق شناخته می‌شود:

• نیمه شفاف و چند رنگ؛
• نوارهای مختلف با رنگ‌های متنوع و آرایش متفاوت لایه‌ها؛
• نیمه شفاف با اشکال گره‌ای و آخال‌های رنگی.

از موارد ذکر شده می‌توانید برای تشخیص عقیق اصل استفاده کنید. این سنگ ارزشمند در طول اعصار گوناگون و مکان‌های مختلف مورد استفاده بشر قرار گرفته است و به خاطر داشتن ظواهر و رنگ‌های متفاوت، نام‌های مختلفی بر روی آن نهاده شده است. در این بخش شما را با چند گونه از عقیق و روش‌های تشخیص اصالت آن، آشنا خواهیم کرد.

• عقیق استحکامات (Fortification Agate): این عقیق رایج‌ترین و قابل تشخیص‌ترین شکل عقیق است که دارای خطوط متحدالمرکز می‌باشد. علت انتخاب چنین نامی به این دلیل بوده که خطوط متحدالمرکز آن در کنار هم نقشه‌ای شبیه یک دژ یا قلعه تشکیل می‌دهند.
• عقیق گونه خط آب (Water-Line Agate): این نوع عقیق به خاطر الگوی سنگ آن به خط آب نامگذاری شده است. در این نوع عقیق چند لایه از نوارهای صاف سیلیکا دیده می‌شود و به خاطر همین خطوط صاف، تبدیل به یک عقیق محبوب شده است.
• عقیق سلیمانی (Onyx Agate): عقیق اونیکس یک گونه شناخته شده از عقیق می‌باشد که بیشتر سیاه و سفید است، اما در رنگ‌های دیگری نیز یافت می‌شود.

• ساردونیکس (Sardonyx Agate): ساردونیکس گونه دیگری از عقیق است که شبیه اونیکس می‌باشد، اما دارای نوارهای موازی با رنگ قرمز و سفید است. برای تشخیص عقیق اصل ساردونیکس، این مشخصه می‌تواند کمک کننده باشد.
• عقیق نواری (Lace Agate): این گونه از عقیق دارای رنگ زمینه سفید یا کرمی است که خطوط چرخشی قرمز یا قهوه‌ای در آن دیده می‌شود.
• عقیق خزه‌ای (Moss Agate): این گونه از عقیق به صورت لایه لایه نیست، بلکه آخال‌هایی شبیه خره، درخت یا برگ در آن دیده می‌شود.
• عقیق عنبیه (Iris Agate): علت نامگذاری این عقیق به نام عنبیه به خاطر شباهت به چشم انسان نبوده، بلکه به دلیل رنگ‌های زیادی است که با خطوط زیاد در آن دیده می‌شود.
• عقیق تاندرگ (Thunderegg Agate): این گونه از عقیق به اندازه توپ بیسبال است که از بیرون ساده به نظر می‌رسد، اما وقتی برش داده شود، داخل آن رنگی و به صورت لایه لایه می‌باشد. برای این که زیبایی این عقیق نمایان گردد، آن را به دو نیم برش می‌دهند یا به صورت ورقه ورقه در می‌آورند.
• ژئودهای عقیق (Agade Geodes): ژئودهای عقیق شبیه تاندرگ هستند، اما برخلاف تاندرگ‌ها که مانند یک تخم توپر و عمدتاً توخالی می‌باشند.
• عقیق آتشین (Fire Agate): رنگ عقیق آتشین مانند اوپال به صورت رنگین تاب یا قوس قزحی می‌باشد. این یکی از ویژگی‌هایی است که گوهرشناسان در تشخیص عقیق اصل آتشین از آن بهره می‌برند. برای تشخیص عقیق اصل آتشین باید بدانید که این عقیق دارای نمایش قوس قزحی درخشنده است و الگویی خارق‌العاده و حباب گونه از رنگ‌ها را به نمایش می‌گذارد، در حالی که عقیق آتشین جعلی دارای رنگ‌های ثابت نارنجی، قرمز و قهوه‌ای می‌باشد و هیچ اثر قوس قزحی در آن دیده نمی‌شود.
• عقیق دندریتیک (Dendritic Agate): عقیق دندریتیک یکی از باارزش‌ترین نوع عقیق است و زمینه‌ای کم رنگ یا بی رنگ با آخال‌های سیاه و قهوه‌ای کم رنگ یا بی رنگ با آخال‌های سیاه و قهوه‌ای مثل درخت یا سرخس دارد.

بیشتر بخوانید: انواع عقیق

آنچه گفته شد، فقط تعدادی از عقیق‌های شناخته شده بودند، اما بسیاری دیگر از عقیق‌ها وجود دارند که با نام‌های مختلف شناسایی شده‌اند. همان‌طور که مشاهده کردید تنوع سنگ عقیق زیاد است و همین امر سبب شده تا تشخیص عقیق اصل از تقلبی اهمیت زیادی پیدا کند.

روش‌های خانگی برای تشخیص عقیق اصل

زمانی که سنگی زیبا را در دست می‌گیرید، اولین سوالی که ذهنتان را قلقلک می‌دهد، اصالت آن است. نیازی نیست حتما آزمایشگاه مجهز داشته باشید؛ چون شما با تکیه بر حواس پنج‌گانه و چند ترفند ساده، می‌توانید تا حد زیادی ماهیت سنگ را حدس بزنید.

پایه و اساس تشخیص عقیق تقلبی و اصل در خانه، توجه به ویژگی‌های فیزیکی است که سنگ‌های مصنوعی نمی‌توانند آن را تقلید کنند. بگذارید این ویژگی‌ها را جداگانه معرفی کنیم.

بافت سنگ

برخلاف شیشه و پلاستیک که سطحی صاف، صیقلی و یکدست دارند، عقیق طبیعی، بی‌نظمی‌های زیبایی دارد. بافت‌های ابری، لایه‌های نامنظم رنگی و ناخالصی‌های ریز، شناسنامه اصالت سنگ هستند. هنگام بررسی عقیق تقلبی و اصل، اگر سنگی را دیدید که بیش از حد شفاف، براق و بدون هیچ لکی است، باید به اصالت آن شک کنید.

وزن سنگ

عقیق یک سنگ نسبتاً متراکم است، بنابراین به نظر می‌رسد که وزن آن کمتر از وزن واقعی‌اش باشد. برای تشخیص عقیق اصل، سنگی را که فکر می‌کنید عقیق است در یک دست نگه دارید و سپس یک سنگ دیگر به اندازه مشابه که مطمئن هستید عقیق نیست را در دست دیگر خود بگیرید.

اگر احساس کردید سنگ مورد آزمایش سنگین‌تر است، احتمالاً عقیق بودن آن تأیید می‌شود. البته روش تخمین تراکم برای تشخیص عقیق اصل، ممکن است نادرست از آب در بیاید. اگر می‌خواهید دقیق‌تر باشید، می‌توانید تراکم سنگ را با استفاده از روش جابجایی آب محاسبه کنید. تراکم عقیق 2.6 تا 2.64 گرم بر سانتی‌متر مکعب است.

شکل مومی سنگ

داخل سنگ بافت مومی شکل یا شیشه‌ای وجود دارد. اگر می‌توانید نمونه خود را با چکش و اسکنه باز کنید یا اگر از قبل شکسته شده، انگشت خود را در امتداد قسمت داخلی سنگ که نوارهای رنگی وجود دارد حرکت دهید. این قسمت باید حالت مومی یا شیشه‌ای داشته باشد.

دمای سنگ

ساختار کریستالی کوارتز، هدایت حرارتی خاصی دارد. وقتی عقیق را لمس می‌کنید یا آن را روی گونه‌ خود می‌گذارید، باید سرمای مطبوعی را حس کنید؛ سرمایی که حتی در تابستان هم محسوس است.

سنگ‌های پلاستیکی یا شیشه‌ای، به سرعت با دمای بدن شما یکی می‌شوند و گرمای دستتان را می‌گیرند؛ اما عقیق اصل، لجوج است و برای مدتی طولانی‌تر در برابر گرم شدن مقاومت می‌کند.

شفافیت عقیق

معمولاً هنگام بحث در مورد شفافیت سنگ‌هایی مانند یاقوت یا زمرد کبود، در مورد اینکه «سنگ با چشم غیر مسلح چقدر شفاف به نظر می‌رسد؟» یا «وجود آخال‌ها چه تاثیری بر ارزش آن می‌گذارد؟» صحبت می‌کنیم، اما در مورد عقیق ها، کمی متفاوت است.

به استثنای موارد خاص، عقیق‌ها را می‌توان نیمه شفاف توصیف کرد، یعنی اجازه می‌دهند تا نور از آن‌ها عبور کند. در حالی که سنگ‌های مات اجازه عبور هیچ نوری را نمی‌دهند. قبلاً اشاره کردیم که عقیق نوعی سنگ یمانی است و سنگ یمانی بودن توسط دو چیز تعیین می‌شود: اندازه کریستال‌ها و ترکیبات معدنی آنها. عقیق دارای همان اندازه کریستال و ترکیبات معدنی است، اما با ظاهر نیمه شفاف خود از سایر سنگ‌های یمانی دیگر متمایز می‌شود. نیمه شفاف بودن عقیق یکی دیگر از راه‌های تشخیص عقیق اصل است.

• برای تشخیص عقیق اصل اگر نمونه شما از قبل شکسته نشده باشد، آن را با چکش و اسکنه باز کنید، زیرا سطح بیرونی عقیق اجازه عبور نور را نمی‌دهد. اگر می‌خواهید سنگ خرد نشود، آن را روی یک سطح صاف و ثابت قرار دهید. انتهای نوک اسکنه را در بالای سنگ قرار داده و سپس با چکش بر انتهای دیگر آن چند ضربه بزنید.
• نمونه سنگ خود را جلوی یک منبع نور مانند لامپ یا چراغ قوه نگه دارید. یکی از ویژگی‌های تشخیص عقیق اصل، میزان شفافیت آن است. برای تعیین شفافیت نمونه که به دیافانیت نیز معروف است، سنگ را به گونه‌ای قرار دهید که بین منبع نور و چشم شما قرار گیرد. برای تشخیص شفافیت عقیق، نیازی به صیقل کاری آن ندارید و این ویژگی باید در حالت طبیعی نمایان شود.

• برای تشخیص عقیق اصل ببینید که چقدر نور منبع از سنگ عبور می‌کند. عقیق نیمه شفاف است، به این معنی که فقط مقداری از نور را از خود عبور می‌دهد. وقتی سنگ را جلوی منبع نور نگه می‌دارید، باید کمی بدرخشد و شفافیت بیشتری پیدا کند. اگر هیچ نوری از آن عبور نکرد نشان می‌دهد که نمونه شما عقیق نیست و به احتمال زیاد جاسپر است.
• با نگه داشتن انگشتر عقیق روی یک تصویر، شفافیت آن را آزمایش کنید. از آنجا که عقیق یک سنگ نیمه شفاف است، وقتی آن را روی تصویری از چیزی نگه می‌دارید، باید به صورت نیمه واضح دیده شود. اگر تصویر را به صورت کاملاً واضح می‌بینید، نمونه شما شفاف است و سنگی که دارید عقیق نیست، بلکه ممکن است نوع دیگری از کریستال کوارتز باشد.

مقایسه خصوصیات عقیق تقلبی و اصل

برای سهولت تشخیص عقیق اصل از تقلبی، در ادامه جدولی برای مقایسه خصوصیات عقیق تقلبی و اصل آورده شده است.

آیا عقیق اصل خواص فیزیکی یا انرژی متفاوتی دارد؟

عقیق یکی از سنگ‌های معدنی بسیار خاص است که از دیرباز به خاطر انرژی درونی و خواص درمانی‌اش مورد توجه بوده است. بسیاری از متخصصان سنگ‌شناسی معتقدند که خواص عقیق واقعی تنها زمانی فعال می‌شود که سنگ کاملاً طبیعی و بدون رنگ مصنوعی باشد. عقیق اصل به‌صورت طبیعی دارای ارتعاشاتی است که می‌تواند تعادل درونی بدن را بهبود بخشد، استرس را کاهش دهد و حتی تمرکز ذهنی را افزایش دهد.

از نظر فیزیکی، این سنگ در برابر حرارت و ضربه مقاومت بالایی دارد و همین ویژگی باعث شده در ساخت جواهرات مختلف بسیار محبوب باشد. به همین دلیل است که بسیاری از آقایان علاقه‌مندبه سنگ‌های انرژی‌زا، پیوسته به‌دنبال انگشتر عقیق مردانه هستند تا از خواص عقیق طبیعی بهره‌مند شوند.

در این میان حتی خانم‌ها نیز زیورآلات ساخته شده با سنگ عقیق را ترجیح می‌دهند؛ چرا که می‌توان این سنگ را در رنگ‌های گوناگون یافت و همین ویژگی می‌تواند جدا از جنبه زیبایی بصری، انرژی مثبتی در وجود آن‌ها بارور کند. بنابراین چه در قالب یک انگشتر عقیق زنانه و چه جواهرات دیگر، انتخاب عقیق به عنوان سنگ جواهراتی در تمام اقشار پذیرفته شده است.

سخن پایانی

تشخیص عقیق اصل می‌تواند کار دشوار و پیچیده‌ای باشد، زیرا تنوع در گونه‌ای مختلف این سنگ ارزشمند بسیار زیاد است و راه‌های مختلفی برای جعل آن وجود دارد. به همین دلیل در این مقاله از جواهرات شرافت تلاش کردیم تا شما را با این سنگ جذاب و زیبا آشنا کنیم و ویژگی‌های آن را به طور کامل بیان نماییم. همچنین برخی از راه‌هایی که با استفاده از آن‌ها امکان تشخیص انگشتر عقیق اصل از تقلبی وجود دارد را شرح دادیم. با استفاده از این روش‌ها می‌توانید تا حدی نمونه اصلی را از جعلی تشخیص دهید، اما برای اطمینان بیشتر توصیه می‌کنیم از یک متخصص گوهرشناس کمک بگیرید.

منبع +