آیا سنگ عقیق قیمتی است؟ عوامل ارزش‌گذاری و کم‌ارزش‌ترین عقیق

تعیین ارزش قیمت عقیق به عواملی مانند منشأ جغرافیایی یمنی یا خراسانی، نظم لایه‌های رنگی و وضوح طرح‌های شجر بستگی دارد که سنگ‌های یمنی در صدر این لیست قرار می‌گیرند. در مقابل، عقیق‌های توده‌ای با رنگ کدر یا نمونه‌های رنگ‌شده شیمیایی، کم‌ارزش‌ترین نوع محسوب می‌شوند؛ برای یادگیری ۱۹ طرح متفاوت و روش‌های تشخیص سنگ اصل از رنگ‌شده، در ادامه همراه ما باشید.

عقیق چطور تشکیل می‌شود و چرا این‌قدر تنوع قیمت دارد؟

شاید بپرسید چرا دو سنگ که هر دو نام عقیق دارند، این‌قدر تفاوت قیمت پیدا می‌کنند؟ برای یافتن پاسخ درست، باید به نحوه تولد این سنگ‌ها توجه کنید. عقیق‌ها روح سنگ‌های آتشفشانی هستند که طی میلیون‌ها سال شکل گرفته‌اند. بگذارید شناسنامه کلی عقیق را نشانتان بدهیم.

• سنگی از خانواده کلسدونی و کوارتز؛
• حاصل رسوب‌گذاری در حفره‌های سنگ‌های آتشفشانی؛
• دارای ساختار ریزبلوری (غیرقابل مشاهده با چشم)؛
• شکل‌گیری لایه‌لایه طی میلیون‌ها سال.

نقش طبیعت در تعیین عیار و قیمت سنگ عقیق چیست؟

هنگام بررسی ارزش قیمت عقیق، باید این نکته را در نظر داشته باشید که این سنگ در دسته نیمه‌قیمتی قرار می‌گیرد؛ یعنی برخلاف الماس، ماده اولیه آن کمیاب نیست. به زبان ساده، عقیق‌ها شاخه‌ای از کلسدونی هستند که از میکروکریستال‌های کوارتز تشکیل شده‌اند.

حالا فکر می‌کنید چه چیزی باعث اختلاف قیمت در عقیق می‌شود؟ ما به شما می‌گوییم، هنر طبیعت! عقیق‌هایی که در فرآیند ۵۰ میلیون ساله تشکیلشان، میزبان اکسیدهای فلزی خاص می‌شوند یا لایه‌بندی منظمی پیدا می‌کنند، بسیار ارزشمندترند. هرچه عبور نور از سنگ بیشتر باشد و طرح‌های داخل آن خاص‌تر، عیار آن هم بالاتر می‌رود.

تاثیر مستقیم نحوه شکل‌گیری بر قیمت نهایی عقیق

با مطالعه جدول زیر به شکلی ساده، تاثیر داستان تولد هر سنگ روی برچسب قیمتی آن را متوجه می‌شوید.

کدام عقیق‌ها معمولا باارزش‌ترند؟

معمولا انواع عقیق را از روی الگوهای رنگی، اجزا یا منبع آن‌ها طبقه‌بندی می‌کنند؛ اما وقتی صحبت از قیمت به میان می‌آید، ماجرا کمی متفاوت می‌شود. برای درک کامل ارزش سنگ عقیق، باید بدانید هر یک از این نام‌ها، چه جایگاهی در بازار دارند.

• عقیق یمنی (Yemeni Agate): این سنگ که از کوه‌های یمن استخراج می‌شود، به‌دلیل بافت متراکم، رنگ‌های سرخ و کبود پخته و توصیه‌های مذهبی فراوان، گران‌قیمت‌ترین نوع عقیق در بازار کشورهای اسلامی است. برخلاف نمونه‌های دیگر، عقیق یمنی هرچه قدیمی‌تر و کهنه‌تر باشد، قیمت آن تصاعدی بالا می‌رود.
• عقیق لایه‌ای یا نواری (Banded agate): عقیق‌های لایه‌ای در سراسر جهان یافت می‌شوند. البته باید بدانید بسیاری از عقیق‌های لایه‌ای که رنگشان پررنگ و بسیار زنده هستند، رنگ شده‌اند.
• عقیق نواری آبی (Blue lace agate): نوارهایی از رنگ آبی روشن دارد که در میان آن رنگ‌های تیره‌تری هم دیده می‌شود. این سنگ به‌دلیل آرامش‌بخش بودن و کمیابی نسبی رنگ آبی در طبیعت، ارزش خرید عقیق بالایی دارد و در اروپا بسیار پرطرفدار است.
• اونیکس (Onyx): اونیکس نوارهایی دارد که موازی یکدیگرند، در حالی که نوارهای عقیق منحنی‌های متحدالمرکز هستند. البته در بازار جواهرات، اونیکس سیاه یکدست و براق، طرفداران زیادی دارد و قیمت آن مناسب است.
• عقیق ساردونیکس (Sardonyx): این سنگ، نوارهای موازی قرمز، قهوه‌ای و گاهی سفید یا حتی سیاه دارد. نام این سنگ را از دو سنگ sard و onyx گرفته‌اند‌‌‌ و اکنون هم برای حکاکی و ساخت مُهر از آن استفاده می‌شود.

• عقیق چشمی (Eye agate): نوارهایی از دایره‌های متحدالمرکز دارد که پیرامون نقطه تیره رنگی در مرکز هستند و شکلی شبیه چشم را به وجود می‌آورند. در فرهنگ‌های مختلف، از این سنگ به‌عنوان چشم‌نظر استفاده می‌شود و بازار فروش خوبی دارد.
• عقیق برگی (Plume agate): این سنگ‌ها از اجزای خزه‌ای اکسیدهای معدنی تشکیل شده‌اند که شاید هر رنگی باشند. اگر طرح‌های آن واضح باشند، سنگ را از نگین معمولی به اثر هنری تبدیل می‌کنند و قیمتش را افزایش می‌دهند.
• عقیق نواری دیوانه (Crazy lace agate): دارای الگوهایی از چرخش‌ها، نوارهای پیچ خورده و دایره‌ای در انواع رنگ‌ها، به‌ویژه قرمز، طلایی، قهوه‌ای، سفید و کرم است و معمولا به‌دلیل طرح‌های شلوغ و پیچیده، قیمت متوسطی دارد.
• عقیق خزه‌ای (Moss agate): این نوع عقیق، اجزای سبز شبیه خزه و نیمه شفاف دارد. هرچه زمینه سنگ شفاف‌تر و خزه‌های سبز زنده‌تر باشند، ارزش سنگ هم بالاتر می‌رود.
• عقیق تصویری یا منظره‌ای (Scenic agate): برخی اجزای این عقیق، ظاهر منظره‌ای كامل، شامل دریاچه‌ها، خط ساحلی، جنگل، کوهستان، درختان و بوته‌ها را داخل سنگ ایجاد می‌کنند. سنگ‌هایی که این تصاویر طبیعی را نشان می‌دهند، بسیار ارزشمند هستند.
• عقیق شجری یا دندریتیک (Dendritic agate): عقیق شجری، سنگی شفاف و همراه با اجزای سیاه یا قهوه‌ای به شکل درخت یا سرخس است. در این نوع سنگ، ارزش قیمت عقیق پتانسیل سقف‌شکنی دارد! مثلا اگر طرح شجر شبیه منظره‌ای واقعی یا نام مقدس باشد، قیمت آن بسیار بالا می‌رود.

• عقیق آیریس (Iris): یکی دیگر از عقیق‌های رنگین‌کمانی است که نوارهای ظریفی دارد. این نوارها هنگام روشن شدن از پشت با زاویه صحیح تمام رنگ‌های رنگین کمان را نشان ‌می‌دهند. این پدیده نوری بسیار کمیاب است و وجود آن ارزش قیمت عقیق را به شدت افزایش می‌دهد.
• عقیق لاگونا (Laguna agate): این نوع عقیق به‌دلیل نوارهای قرمز و قرمز مایل به زرد بسیار نزدیک به هم معروف است و در مکزیک پیدا می‌شود. عقیق لاگونا یکی از گران‌ترین عقیق‌های نواری در دنیاست و شهرت جهانی دارد.
• عقیق توریتلا (Turritella agate): عقیق مایل به قهوه‌ای حاوی فسیل‌های بزرگ حلزون است. وجود فسیل واقعی در سنگ، آن را برای علاقه‌مندان به زمین‌شناسی بسیار ارزشمند می‌کند.
• عقیق دریاچه سوپریور (Lake Superior): این عقیق در سواحل دریاچه Superior در ایالات متحده آمریکا یافت می‌شود. رنگ قهوه‌ای مایل به قرمز دارد که حاصل آهن موجود در آن است. این سنگ به‌دلیل غنای رنگ آهن، جلای بسیار خوبی می‌گیرد.
• عقیق ساژنتیت (Sagenite agate): ترکیبات خاصی به شکل زرد طلایی و مو مانند دارد. اگر این ساختار سوزنی شکل، متراکم و طلایی باشد، جلوه‌ای لوکس به سنگ می‌دهد.
• عقیق دژی (Fortification): نوارهای متحدالمرکز دارد که شکل حفره را ترسیم می‌کند. این طرح‌ها شبیه نقشه‌های قلعه‌های قدیمی هستند و زیبایی هندسی خاصی دارند.
• عقیق مجوف (Tubular agate): این نوع عقیق‌ها دارای حفره‌های توخالی زیادی هستند. معمولا برای برش دادن مناسب نیستند و بیشتر به صورت خام نگهداری می‌شوند.
• عقیق چوب سنگ شده (Petrified Wood): گاهی اجزای آلی تنه و شاخه‌های فسیل شده درختان باستان طی میلیون‌ها سال با سنگ عقیق جایگزین می‌شوند. در برخی موارد، ساختار چوبی آن‌ها باقی می‌ماند و با میکروسکوپ قابل مشاهده است. در این حالت رنگ عقیق بسیار روشن و قوی می‌شود.

بیشتر بخوانید: انواع عقیق

جدول کامل ویژگی‌ها و ارزش انواع عقیق

برای اینکه در انتخاب سنگ دچار سردرگمی نشوید و بدانید هر نام تجاری چه شکلی دارد و ارزش قیمت عقیق چقدر است، تمام گونه‌های شناخته‌شده عقیق را در جدول زیر برایتان لیست کرده‌ایم.

کم‌ارزش‌ترین عقیق چه ویژگی‌هایی دارد؟

برای تشخیص عقیق کم ارزش از ارزشمند، باید بدانید ارزش سنگ عقیق به عوامل گوناگونی مانند شفافیت، نوع و کیفیت نوارهای رنگی، وزن، شکل تراش، نادر بودن و ظاهر کلی سنگ بستگی دارد. عقیق کم‌ارزش معمولاً ویژگی‌هایی مثل رنگ مرده یا خاکستری، عدم شفافیت، وزن کم، تراش نامتقارن و ظاهر بی‌کیفیت دارد. رنگ‌های روشن و زنده مثل قرمز، نارنجی، سفید و آبی شفاف ارزش را بالا می‌برند، اما هرچه سنگ کدرتر شود، ارزش آن کمتر خواهد بود.

شفافیت نیز یکی از مهم‌ترین شاخص‌های کیفیت است. اگر سنگ نور را عبور ندهد، معمولاً ارزش پایین‌تری دارد. در عقیق خام و تراش‌نخورده، گردی و یکنواختی سطح اهمیت دارد؛ قطعاتی با لبه‌های دندانه‌دار، معمولاً قیمت کمتری دارند. برای خرید عقیق، لازم است هنگام خرید به نکات زیر توجه داشته باشید:

• رنگ باید زنده، روشن و بدون تیرگی غیرطبیعی باشد؛
• سطح سنگ باید ترک، حباب، لکه‌های تیره یا شکستگی نداشته باشد؛
• الگوهای داخلی عقیق شجر باید واضح و طبیعی باشند؛
• وزن و ابعاد سنگ باید نسبت به اندازه، منطقی و دست‌کاری‌نشده باشد؛
• تراش سنگ باید کاملاً متقارن باشد.

البته باید توجه داشته باشید که عقیق کاملاً بی‌ارزش وجود ندارد، اما کیفیت پایین می‌تواند قیمت را تا چندین برابر کاهش دهد.

تفاوت عقیق خام و تراش‌خورده در قیمت

عقیق چه خام باشد چه تراش‌خورده، سنگی نیمه‌قیمتی است و ارزش دارد، اما نحوه قیمت‌گذاری این دو گروه کاملاً متفاوت است. در عقیق خام، قیمت با وزن خطی افزایش پیدا می‌کند، اما در عقیق تراش‌خورده، قیمت می‌تواند تصاعدی افزایش پیدا کند، چون پس از تراش، بخش‌های معیوب حذف می‌شوند و سنگِ تمیز و باکیفیت باقی می‌ماند.

عقیق خام مثل هندوانه دربسته است، ممکن است ظاهر بیرونی آن زیبا باشد، اما داخل پر از ترک، حباب یا ناخالصی باشد و هنگام تراش مشخص شود که ارزش واقعی نداشته است.

در سنگ تراش‌خورده اما شما نتیجه نهایی را می‌بینید و بابت کیفیت قابل مشاهده پول می‌دهید، نه احتمال و حدس. علاوه‌بر این، مهارت تراشکار بخش مهمی از قیمت نهایی است؛ تراش‌های دقیق، گنبدی، متقارن و صیقل حرفه‌ای جزو مهم‌ترین فاکتورهای افزایش ارزش هستند.

در هنگام خرید بهتر است به موارد زیر توجه کافی داشته باشید:

• اگر خام می‌خرید، وزن، ترک‌ها و کیفیت سطح را با دقت بررسی کنید؛
• اگر تراش‌خورده می‌خرید، به تقارن، صیقل، حذف ترک‌ها و کیفیت نگین دقت کنید؛
• از خرید سنگ‌هایی با ظاهر بیش‌ازحد براق و غیرطبیعی که احتمال رنگ‌شدگی دارند پرهیز کنید.

فاکتورهای ارزش‌گذاری عقیق زنانه

هنگام انتخاب انگشتر عقیق برای خانم‌ها باید به فاکتورهایی مثل رنگ، شفافیت و سایز سنگ بیشتر دقت کنید؛ چون این فاکتورها تاثیر مستقیمی بر زیبایی و البته قیمت نهایی دارند. در زیر به فاکتورهایی که باید هنگام خرید انگشتر عقیق زنانه به آن‌ها توجه داشته باشید، اشاره خواهیم کرد:

• رنگ روشن و شفاف عقیق: عقیق قرمز روشن، به‌دلیل ایجاد ظاهری لطیف و زنانه، جلوه زیبایی روی دست ایجاد می‌کند. عقیق سفید یا زرد عسلی روشن هم برای استایل شیک و ملایم مناسب است. این رنگ‌های زنده اغلب در بازار ارزش بالاتری نسبت به رنگ‌های کدر دارند.
• سنگ‌های ریز و متوسط عقیق: برای انگشتر عقیق زنانه، سنگ‌هایی با اندازه کوچک تا متوسط مناسب‌ترند؛ چون هماهنگی بیشتری با انگشتان ظریف بانوان دارند و جلوه سنگ را طبیعی‌تر نشان می‌دهند.
• شفافیت بالا و کم‌ترین ناخالصی: سنگ‌های شفاف و بدون رگه یا ناخالصی، اغلب برای خانم‌ها جذاب‌تر هستند و ارزش خرید عقیق بالاتری برای ساخت جواهرات ظریف زنانه دارند.

فاکتورهای ارزش‌گذاری عقیق مردانه

مهم‌ترین فاکتورهایی که در زمان خرید انگشتر عقیق مردانه باید به آن توجه کنید، رنگ، اندازه و شفافیت است. این فاکتورها باید بتوانند ظاهری قدرتمند و مردانه در فرد ایجاد کنند.

• رنگ‌های تیره و عمیق عقیق: عقیق قرمز تیره، قهوه‌ای یا مشکی از سری نگین‌های محبوب میان آقایان است؛ چون ظاهری مردانه به آن‌ها می‌دهد و اغلب با سبک لباس و سایر اکسسوری‌های آقایان همخوانی بیشتری دارد. عقیق‌های یمنی با رنگ‌های سنگین در این دسته، بالاترین قیمت را به خود اختصاص می‌دهند.
• سنگ‌های بزرگ‌تر و پرحجم: معمولا آقایان به سنگ‌های درشت و سنگین علاقه دارند که روی دست، جلوه‌ای قدرتمند داشته باشد. به‌همین دلیل، اغلب از تراش‌های گنبدی و برجسته برای انگشترهای مردانه استفاده می‌شود تا ابعاد سنگ بیشتر به چشم بیاید.
• شفافیت سنگ عقیق: نگین‌های شفاف و شجر، اغلب برای آقایان جذابیت بیشتری دارند؛ به‌ویژه شجرهای کلکسیونی که نقش‌ونگار واضحی دارند، انتخاب اول آقایان خاص‌پسند هستند.

بیشتر بخوانید: راهنمای خرید انگشتر عقیق مردانه

جدول راهنمای سریع خرید بر اساس بودجه و کاربرد عقیق

حال که با ویژگی‌های عقیق‌های زنانه و مردانه آشنا شدید، شاید بپرسید با بودجه‌ای که داریم، بهتر است سراغ کدام دسته برویم؟ جدول زیر مسیر شما را روشن می‌کند.

چطور موقع خرید، عقیق ارزشمند را از نمونه بی‌ارزش تشخیص بدهیم؟

دو نکته حیاتی وجود دارد که هنگام خرید و بررسی ارزش قیمت عقیق باید همیشه گوشه ذهنتان باشد:

1. احتمال تقلبی بودن سنگ؛
2. احتمال رنگ‌شدگی شیمیایی سنگ.

گاهی یک تکه شیشه رنگی را به‌عنوان عقیق به شما می‌فروشند. اگرچه عقیق سنگ چندان گران‌قیمتی نیست، اما هیچ‌کس دوست ندارد پولش را به پای عقیق کم‌ ارزش یا حتی تقلبی دور بریزد. برای اینکه در دام این نوع کلاهبرداری‌ها نیفتید، این چک‌لیست را هنگام خرید بررسی کنید.

• تست دما: عقیق اصل طبیعتی سرد دارد. سنگ را روی گونه یا کف دست خود بگذارید؛ باید خنکی آن را حس کنید.
• تست سختی: عقیق سنگی سخت است، بنابراین نباید با کشیده شدن روی شیشه خش بردارد، بلکه این عقیق است که باید روی شیشه خط بیندازد. اگر فروشنده ادعا می‌کند سنگش اصل است، نباید از کشیدن آن روی شیشه ترسی داشته باشد.
• بررسی تجمع رنگ: بسیاری از عقیق‌ها را با محلول‌های شیمیایی رنگ می‌کنند تا جذاب‌تر شوند. اگر به‌دقت نگاه کنید، ممکن است مناطقی را ببینید که رنگ تیره‌تری دارند. این تجمع رنگ نشان می‌دهد سنگ طبیعی نیست و ارزش قیمت عقیق آن بسیار پایین است.
• رنگ‌های نئونی و غیرطبیعی: اگر متوجه رنگ سبز، صورتی جیغ یا آبی نفتی بسیار غلیظ شدید، به احتمال زیاد عقیق رنگ شده است. رنگ‌های طبیعی معمولا ملایم‌تر و پخته‌تر هستند.
• تست نفوذ: اگر عقیق رنگ شده بشکند، قطعا رنگ داخل آن با رنگی که در سطح دارد، متفاوت خواهد بود.

سخن پایانی

عقیق جهانی از رنگ‌ها و داستان‌های ۵۰ میلیون ساله است و نمی‌توان روی تمام این سنگ‌ها برچسب گران یا ارزان زد. ارزش سنگ عقیق، ترکیبی از هنر طبیعت، مهارت تراشکار و کمیابی آن است. نمونه‌های رنگ‌شده و معمولی در بازار فراوان‌ هستند، اما پیدا کردن عقیق یمنی اصیل یا شجر پاییزی خوش‌نقش، هنوز هم تلاشی ارزشمند محسوب می‌شود.

اگر می‌خواهید خیالتان از بابت ارزش قیمت عقیق، اصالت، کیفیت و قیمت سنگ عقیق راحت باشد، به مجموعه سنگ‌های عقیق ما سر بزنید. ما در جواهرات شرافت مجموعه‌ای از بهترین عقیق‌های اصل و کارشناسی شده را برای شما گردآوری کرده‌ایم. پیشنهاد می‌کنیم همین حالا ویترین انگشتر عقیق ما را مشاهده کنید؛ شاید انگشتری که دنبالش می‌گردید، همان‌جا منتظرتان باشد.

منبع +++