راهنمای خرید انگشتر توپاز؛ نکات کلیدی خرید و تشخیص اصالت سنگ

برای خرید انگشتر توپاز، توجه به کیفیت سنگ، اصالت و تراش آن بسیار مهم است. با شناخت انواع توپاز آبی، امپریال و میستیک و همچنین اطلاع از روش‌های تشخیص سنگ اصل از تقلبی، می‌توانید انتخابی آگاهانه داشته باشید. در ادامه راهنمای خرید انگشتر توپاز، به بررسی دقیق‌تر این نکات و معرفی معیارهای انتخاب انگشتر باکیفیت و روش‌های نگهداری آن می‌پردازیم تا خریدی مطمئن را تجربه کنید.

رنگ‌ها و انواع توپاز در بازار

توپاز یکی از گوهرهای جذاب و پرطرفدار است که در طبیعت بیشتر به‌صورت بی‌رنگ یافت می‌شود و رنگ‌های دیگر آن اغلب بر اثر وجود عناصر فرعی یا فرآیندهای بهسازی ایجاد می‌شوند. این سنگ قیمتی به‌دلیل خاصیت چندرنگی، می‌تواند در زوایای مختلف، طیفی از رنگ‌ها مانند زرد، نارنجی یا قهوه‌ای روشن را نشان دهد.

رایج‌ترین رنگ‌ها شامل زرد کمرنگ، قهوه‌ای و خاکستری است. البته انواع آبی، صورتی، بنفش و سبز نیز وجود دارند که بیشتر برای رسیدن به شفافیت و شادابی رنگ تحت عملیات حرارتی یا پرتودهی قرار می‌گیرند.

• توپاز بی‌رنگ (White Topaz): شفاف و بی‌رنگ؛ تا جایی که گاهی به جای الماس فروخته می‌شود.
• توپاز امپریال (Imperial Topaz): نادرترین نوع با طیف نارنجی طلایی تا صورتی مایل به قرمز.
• توپاز آبی (Blue Topaz): پرطرفدارترین رنگ بازار که در سه طیف «آبی آسمانی»، «سوئیسی» و «لندنی» عرضه می‌شود و هر چه رنگ عمیق‌تر باشد، ارزش سنگ بیشتر است.
• توپاز جادویی (Mystic/Azotic Topaz): حاصل روکش‌دهی یا نفوذ لایه‌های فلزی روی بلور بی‌رنگ که جلوه‌های رنگین‌کمانی ایجاد می‌کند.
• توپاز صورتی: بسیار کمیاب و گران‌قیمت که اغلب با بهسازی حرارتی یا روکش فلزی تقویت می‌شود.
• توپاز شامپاینی: با رنگ عسلی تا قهوه‌ای که به‌طور طبیعی زیبا و باکیفیت دیده می‌شود.

به‌طور کلی، ارزش توپاز در بازار جهانی بیش از هر چیز به رنگ، شفافیت و کمیابی آن بستگی دارد. برای آشنایی کامل‌تر با هر یک از این گونه‌ها و بررسی جزئیات قیمتی و فرایندهای بهسازی، پیشنهاد می‌کنیم مقاله‌ی جامع انواع توپاز را مطالعه کنید.

نگین‌های بهسازی شده توپاز

منظور از بهسازی، مجموعه اعمالی است که به‌صورت موقت یا دائمی در راستای کیفیت رنگ نگین روی آن انجام می‌شود و تأثیر زیادی روی قیمت نگین دارد. به‌طور معمول متخصصان حوزه جواهرات برای بهسازی توپاز، از روش‌های حرارت دهی، پرتو افکنی، انتشار رنگ در سطح سنگ و روکش سطحی بهره می‌گیرند.

بیشتر بخوانید: بهسازی توپاز

نگین‌های مشابه توپاز

نگین‌های بدلی، گرچه از نظر رنگ و ظاهر شبیه به نگین اصلی هستند، اما ترکیب شیمیایی متفاوتی با سنگ طبیعی ‌دارند. اولین فاکتور شناسایی نگین‌های توپاز اصل از نمونه‌های بدلی یا مشابه آن، تفاوت در میزان قیمت آن است.

با این وجود پیشنهاد بلاگ جواهرات شرافت به شما این است که در هنگام خرید انگشتر یا جواهرات مزین به توپاز طبیعی، حتماً شناسنامه اصالت سنگ را از فروشنده دریافت نمایید، زیرا بسیار اتفاق می‌افتد که سنگ‌های بدلی بهسازی شده با عنوان توپاز اصل و طبیعی به فروش می‌رسد. در ذیل به معرفی نمونه‌هایی از این نگین‌ها و روش‌های شناسایی آن از توپاز اصل می‌پردازیم.

معیارهای انتخاب انگشتر توپاز باکیفیت

برای انتخاب یک انگشتر توپاز باکیفیت، باید به چند معیار کلیدی توجه کنید:

• رنگ (Color): توپاز باکیفیت باید رنگ یکنواخت، اشباع‌شده و بدون لکه‌های ناهموار داشته باشد؛
• شفافیت (Clarity): توپاز باید “Eye-Clean” باشد؛ یعنی هیچ ناخالصی قابل‌مشاهده با چشم غیرمسلح نداشته باشد. این ویژگی به‌ویژه در توپاز آبی، بی‌رنگ و زرد اهمیت دارد و باعث افزایش درخشندگی سنگ می‌شود؛
• تراش (Cut): تراش خوب باعث افزایش درخشندگی و بازتاب نور می‌شود. توپاز با تراش عالی (مانند برلیان یا بیضی) باید تقارن کامل داشته باشد؛
• وزن (Carat Weight): اندازه سنگ مهم است؛ اما کیفیت بر اندازه اولویت دارد. توپاز به‌دلیل فراوانی در اندازه‌های بزرگ هم مقرون‌به‌صرفه است؛ اما سنگ‌های بزرگ‌تر ممکن است رنگ کم‌رنگ‌تری داشته باشند؛
• جانشانی نگین: توپاز مقاومت خوبی در برابر خراش دارد و برای استفاده روزانه مناسب است. بااین‎حال بهتر است از رکاب‌های خاص استفاده کنید تا سنگ را به‌طور کامل در برگیرد؛
• طراحی انگشتر: بهتر است فلز پایه با رنگ سنگ همخوانی داشته باشد.

روش‌های تشخیص انگشتر توپاز اصل از تقلبی

روش‌های مختلفی برای تشخیص اصالت انگشتر توپاز وجود دارد؛ البته برای اطمینان کامل، بهتر است به متخصصان گوهرشناسی یا آزمایشگاه‌های معتبر مراجعه کنید.

بررسی سختی (Hardness Test)

توپاز اصل سختی ۸ در مقیاس Mohs دارد که آن را در برابر خراش مقاوم می‌کند. برای آزمایش، سنگ را روی شیشه بکشید؛ اگر شیشه را خراش دهد، احتمال اصل‌بودن بیشتر است. مراقب باشید، زیرا این کار ممکن است به سنگ آسیب بزند. سنگ‌های تقلبی مانند شیشه یا پلاستیک، سختی کمتری دارند و ممکن است خودشان خراشیده شوند.

شفافیت و درخشش (Clarity and Luster)

توپاز اصل معمولاً شفاف بوده و بدون کدری یا لکه‌های ناهموار است. سنگ را زیر نور طبیعی نگاه کنید. ناخالصی‌ها در توپاز اصل طبیعی هستند؛ اما نباید زیاد یا مصنوعی به نظر برسند.

وزن مخصوص (Specific Gravity)

توپاز اصل وزن مخصوص بالاتری (حدود ۳.۴-۳.۶) نسبت به شیشه یا پلاستیک دارد. برای تشخیص اصالت سنگ، می‌توانید با وزن نگین را با ابزارهای آزمایشگاهی اندازه‌گیری کنید.

شکست نور (Refractive Index)

توپاز اصل ضریب شکست نور بالایی (۱.۶۱-۱.۶۴) دارد که باعث درخشندگی زیاد آن می‌شود. یکی از دقیق‌ترین روش‌هایی که معمولاً گوهرشناسان برای تمایز توپاز از سنگ‌های مشابه مانند آکوامارین به‌کار می‌برند، اندازه‌گیری شکست نور با دستگاه refractometer است.

تست الکتریسیته ساکن (Static Electricity Test)

توپاز اصل با مالش به پارچه پشمی یا مو، الکتریسیته ساکن تولید می‌کند و می‌تواند کاغذ یا موهای ریز را جذب کند. سنگ را به پارچه بکشید و سپس نزدیک به تکه‌ای کاغذ ببرید؛ اگر جذب شود، نشانه اصل‌بودن است.

بررسی رنگ (Color)

توپاز اصل اغلب بی‌رنگ، زرد یا آبی طبیعی به‌صورت کاملا یکنواخت است؛ اما بسیاری از نمونه‌های آبی تحت درمان حرارتی یا پرتودهی قرار می‌گیرند.

نکات نگهداری از انگشتر توپاز

در این بخش از راهنمای خرید انگشتر توپاز، نکات کلیدی نگهداری از این جواهر را بررسی می‌کنیم تا بتوانید انگشترتان را به بهترین شکل ممکن نگهداری کنید.

• انگشتر را با آب گرم، صابون ملایم (بدون مواد شیمیایی قوی) و یک برس نرم تمیز کنید. سپس با آب سرد بشویید و با پارچه نرم خشک کنید؛
• از پاک‌کننده‌های اولتراسونیک، بخار یا مواد شیمیایی مانند سفیدکننده، آمونیاک یا اسیدها استفاده نکنید، زیرا ممکن است به سنگ آسیب بزند؛
• برای انگشترهای طلا یا پلاتین از پاک‌کننده‌های مخصوص جواهرات و پارچه میکروفیبر نرم برای حذف گردوغبار استفاده کنید؛
• انگشتر توپاز را جدا از جواهرات دیگر، به‌ویژه سنگ‌های سخت‌تر مانند الماس یا یاقوت نگه دارید؛
• انگشتر توپاز را در جعبه مخملی یا کیسه نرم و دور از نور مستقیم خورشید نگه دارید تا رنگ سنگ تغییر نکند؛
• هنگام به دست داشتن انگشتر توپاز از انجام فعالیت‌های سنگین دوری کنید تا سنگ ترک نخورد؛
• هنگام استفاده از عطر، لوسیون، مواد شوینده یا رفتن به استخر، انگشتر را از دست خارج کنید.

بیشتر بخوانید: خواص توپاز

جدول مقایسه قیمت بر اساس رنگ و قیراط

در جدول زیر، می‌توانید قیمت انواع توپاز را براساس رنگ مشاهده کنید:

سخن پایانی

در راهنمای خرید انگشتر توپاز، نشان دادیم این سنگ علاوه‌بر زیبایی خیره‌کننده، ارزش سرمایه‌گذاری بالایی دارد. با شناخت معیارهای انتخاب، روش‌های تشخیص و نحوه نگهداری، می‌توانید خریدی مطمئن داشته باشید.

منبع ++