روش‌های تشخیص یاقوت اصل از نمونه‌های تقلبی و مصنوعی

6 دقیقه

تشخیص یاقوت اصل
فهرست مطالب

برای استفاده از روش‌های تشخیص یاقوت اصل، می‌توانید به بررسی درخشش سنگ زیر نور، انجام تست سختی و مشاهده درون سنگ برای نبود حباب‌های هوا بپردازید. این راهکارهای کاربردی به شما کمک می‌کند در چند لحظه تفاوت بین سنگ طبیعی و نمونه‌های شیشه‌ای یا صنعتی را تشخیص داده و خریدی منطقی داشته باشید. پیشنهاد می‌کنیم برای یادگیری دیگر ترفندهای تخصصی شناخت یاقوت اصل، در ادامه همراه ما باشید.

انواع یاقوت

یاقوت سنگی گرانبهاست که در سه نوع طبیعی، مصنوعی و بدلی دیده‌ می‌شود و میزان ارزش‌گذاری آن به نسبت سنگ متفاوت است. پس لازم است اطلاعات کاملی درباره اصالت یاقوت داشته باشید. در زیر به بررسی نمونه‌های یاقوت و خواص آن‌ها به‌صورت جزئی پرداختیم، اما اگر می‌خواهید اطلاعات کامل‌تری در این زمینه به‌دست آورید، پیشنهاد می‌دهیم مقاله انواع یاقوت را مطالعه کنید.

یاقوت طبیعی

یاقوت سرخ اصل حاصل فرایندهای طبیعی زمین‌شناسی است که طی میلیون‌ها سال در اعماق زمین رخ می‌دهد. این سنگ قیمتی از کروندوم تشکیل شده و حضور عنصر کروم در زمان شکل‌گیری، باعث ایجاد رنگ قرمز شاخص آن می‌شود. تشکیل یاقوت طبیعی، نیازمند شرایط ویژه‌ای از نظر فشار، دما و ترکیب عناصر است، به‌همین دلیل منابع آن محدود بوده و استخراج آن به تجهیزات و فناوری پیشرفته نیاز دارد. همین کمیابی، همراه با سختی بالا و زیبایی منحصربه‌فرد، باعث شده یاقوت سرخ طبیعی جزو سنگ‌های بسیار ارزشمند در بازار جواهرات محسوب شود.

حضور عنصر کروم در زمان شکل‌گیری، عامل رنگ قرمز شاخص یاقوت است.
حضور عنصر کروم در زمان شکل‌گیری، عامل رنگ قرمز شاخص یاقوت است.

یاقوت مصنوعی

یاقوت مصنوعی، برخلاف یاقوت طبیعی، در شرایط آزمایشگاهی تولید می‌شود. این نوع یاقوت از نظر ترکیب شیمیایی، ساختار بلوری و ویژگی‌های نوری با یاقوت طبیعی یکسان است، اما فرآیند شکل‌گیری آن برعکس یاقوت طبیعی که طی میلیون‌ها سال انجام می‌شود، فقط در چند ماه و تحت شرایط کنترل‌شده صورت می‌گیرد.

یاقوت‌های طبیعی اغلب دارای ناخالصی‌ها، درون‌گیرها و نواقص ساختاری جزئی هستند که حاصل شرایط طبیعی رشد آن‌هاست، اما یاقوت‌های مصنوعی معمولاً فاقد این عیوب بوده و از شفافیت و یکنواختی بالاتری برخوردارند. علاوه‌بر این، به‌دلیل زمان کوتاه‌تر و هزینه کمتر تولید، یاقوت‌های مصنوعی قیمت رقابتی‌تری نسبت به نمونه‌های طبیعی دارند.

یاقوت بدلی

یاقوت بدلی، سنگی شبیه یاقوت اصلی است که از نظر فیزیکی و شیمیایی با نوع طبیعی آن تفاوت زیادی دارد. این سنگ‌ها اغلب دوام کمتری دارند و دارای ارزش پایینی هستند. خرید یک یاقوت بدلی یا جعلی هیچ مشکلی ندارد، اما قرار نیست بابت آن پول هنگفتی پرداخت نمایید. البته کلاهبرداران همیشه به قدری هوشمندانه عمل می‌کنند که به راحتی نمی‌توان اصل یا جعلی بودن یاقوت را تشخیص داد. اما با مطالعه و کمک گرفتن از افراد متخصص، تشخیص یاقوت اصل دور از دسترس نخواهد بود.

سنگ‌های مشابه یاقوت

وقتی صحبت از یاقوت بدلی می‌شود، باید در مورد سنگ‌های مشابه یاقوت که به جای آن استفاده می‌شوند، آگاهی داشته باشیم. در ادامه این سنگ‌ها را به شما معرفی می‌کنیم.

شیشه قرمز رنگ

این شیشه‌ها درخشندگی یاقوت اصل را ندارند و کاملاً بی‌ارزشند. شیشه‌های قرمز رنگ ارزان هستند و دوام کمی دارند. همچنین تشخیص تقلبی بودن آن‌ها کاملاً آسان است. برای تشخیص یاقوت اصل از شیشه‌های قرمز رنگ، کافی است آن‌ها را جلوی منبع نور نگه دارید و ساختار و شکل ظاهری آن‌ها را به دقت نگاه کنید. نشانه‌های تقلبی بودن آن به سرعت نمایان می‌شود.

کامپوزیت یاقوت

این ماده با استفاده از یاقوت طبیعی بی‌کیفیت همراه با شیشه ذوب شده ساخته می‌شود. آنچه اتفاق می‌افتد این است که ناخالصی‌هایی مثل مواد معدنی از یاقوت خارج می‌شوند و جای آنها حفره باقی می‌ماند که این حفره‌ها به وسیله شیشه ذوب شده پر می‌شوند. این فرایند می‌تواند اندازه سنگ را افزایش دهد و آن را به یک سنگ قیمتی سودآور برای جواهر سازان تبدیل کند.

تورمالین

تورمالین‌ها اگر چه به خودی خود یک سنگ قیمتی باشکوه هستند، اما به صورت فراوان یافت می‌شوند و قیمت آن‌ها در مقایسه با یاقوت بسیار پایین‌تر است. تورمالین‌ها از سیلیکات‌های کریستال ساخته شده‌اند و رنگ آن‌ها قرمز تیره است.

گارنت

گارنت یک سنگ قدیمی قرمز است که اغلب در جواهرسازی مورد استفاده قرار می‌گیرد. اگر بخواهیم انصاف را رعایت کنیم، باید بگوییم گارنت در جای خود یک سنگ زیبا و قیمتی است و جواهرات زیادی را می‌توان با آن ساخت. اما این سنگ به راحتی در دسترس است و قیمت پایینی دارد. گارنت از مواد معدنی سیلیکات تشکیل شده و رنگ آن از یاقوت تیره‌تر است. دوام این سنگ بسیار پایین است و دارای رتبه‌بندی Mohs از 6.5 – 7.5 در مقایسه با یاقوت 9 است. از نظر ظاهری، گارنت جذابیت یاقوت را ندارد و دارای درخشندگی کافی نیست. بدین ترتیب تشخیص یاقوت اصل از گارنت آسان می‌باشد.

گارنت از نظر درخشندگی و دوام قابل مقایسه با یاقوت اصل نیست.
گارنت از نظر درخشندگی و دوام قابل مقایسه با یاقوت اصل نیست.

چگونگی تشخیص یاقوت اصل

یاقوت سرخ یکی از گرانبهاترین سنگ‌هایی است که در طبیعت یافت می‌شود. به‌همین دلیل تقلب‌های زیادی در این زمینه صورت می‌گیرد و تشخیص یاقوت اصل کاری دشوار است. مهم‌ترین ویژگی یاقوت، رنگ آن است و شفافیت و وزن در درجه اولویت بعدی قرار می‌گیرند. از طرفی اجزای درون یاقوت، مانند اثر انگشت عمل کرده که اصالت آن را ثابت می‌کنند و زیبایی و خاص بودن هر سنگ را نشان می‌دهند. وجود هر یک از این ویژ

تشخیص با روش‌های ساده در خانه

  • رنگ و درخشش: یاقوت اصل دارای رنگ قرمز زنده و درخشش قوی است؛ کدری یا رنگ بیش‌ازحد تیره، می‌تواند نشان‌دهنده سنگ‌هایی مانند گارنت باشد. در جدول زیر تنوع رنگی یاقوت سرخ و تاثیر آن بر قیمت این سنگ را خواهید دید.
نوع رنگ یاقوتویژگی رنگجایگاه قیمتی در بازار
قرمز خالص مایل به ارغوانیایده‌آل‌ترین رنگ یاقوت سرخبسیار بالا
خون کبوتریقرمز مایل به ارغوانی با فلورسانس نرم و درخشانبسیار بالا (کلکسیونی)
قرمز خالصبدون ته‌رنگ نارنجی یا بنفشبالا
قرمز مایل به نارنجیگرایش گرم‌تر رنگمتوسط
قرمز مایل به بنفشاشباع کمتر یا سردترمتوسط
خیلی تیرهعبور نور ضعیفپایین‌تر
خیلی روشن (صورتی‌گون)نزدیک به یاقوت کبود صورتیپایین‌تر
  • یکنواختی رنگ: در یاقوت طبیعی، رنگ نسبتاً یکنواخت مشاهده می‌شود؛ لکه‌ها و ناهماهنگی‌های شدید می‌تواند نشانه تقلبی بودن باشد.
  • مقایسه با شیشه: یاقوت واقعی از نظر درخشش و عمق رنگ با شیشه قرمز تفاوت محسوسی دارد؛ شباهت زیاد می‌تواند نشانه جعلی بودن باشد.
  • آزمون خراش‌پذیری: یاقوت اصل بسیار سخت است (سختی 9 موس) و با ناخن یا سکه خراشیده نمی‌شود؛ تنها الماس قادر به ایجاد خراش روی آن است.
  • ایجاد خراش روی سطوح دیگر: یاقوت واقعی می‌تواند شیشه، سرامیک یا چینی را خراش دهد، اما نباید اثر قرمز رنگ از خود بر جای بگذارد.
  • شناخت سنگ‌های جایگزین: گارنت، تورمالین و شیشه رنگی، از متداول‌ترین مواد جایگزین یاقوت هستند که سختی و ارزش کمتری دارند.
  • یاقوت‌های کامپوزیت: این سنگ‌ها ترکیبی از یاقوت واقعی و شیشه ذوب‌شده‌اند و برای بزرگ‌تر نشان دادن سنگ استفاده می‌شوند؛ ارزش آن‌ها کمتر از یاقوت طبیعی یکپارچه است.

مشاوره یک جواهرشناس

ایمن‌ترین راه برای تشخیص یاقوت اصل این است که از یک جواهرشناس حرفه‌ای بخواهید تا نگاهی به گوهر بیندازد و برای تشخیص اصالت آن، حتماً برایش گواهینامه دریافت کنید.یک جواهرشناس مجاز می‌تواند به شما گواهینامه رسمی دهد که یاقوتی که دارید اصل است. این سند در هنگامی که قصد فروش آن را داشته باشید، به عنوان گواهی اثبات قانونی عمل خواهد نمود.

بیشتر بخوانید: انواع یاقوت سرخ از نظر منشأ تشکیل

تشخیص یاقوت اصل با ذره‌بین قوی

برای تشخیص یاقوت اصل، آن را با ذره‌بین با قدرت بزرگنمایی ۱۰ یا میکروسکوپ بررسی کنید و در صورتی که هر یک از عیوب ذیل را دیدید، می‌توانید به اصالت آن شک کنید.

  • بررسی عیوب میکروسکوپی: یاقوت‌های طبیعی معمولاً نقص‌های بسیار ریز و طبیعی دارند که ایجاد آن‌ها به‌صورت مصنوعی دشوار است؛ یاقوت‌های مصنوعی اغلب ظاهری کاملاً بی‌نقص دارند.
  • وجود حباب: مشاهده حباب‌های گرد یا کشیده درون سنگ، نشانه‌ای قوی از جعلی یا شیشه‌ای بودن آن است.
  • عیوب خارجی: شامل خراش‌ها، حفره‌ها و لکه‌های کوچک روی سطح سنگ.
  • عیوب داخلی: شامل هاله‌ها، حفره‌ها، تراشه‌ها، ناهمگونی رنگ، اثر انگشت، شکاف‌ها و ترک‌های ریز.
  • کیفیت برش و وجوه: یاقوت اصل معمولاً دارای وجوه تیز، شفاف و برش‌های دقیق است؛ سنگ‌هایی که بیش‌ازحد گرد، بیش‌ازحد صاف یا فاقد لبه‌های مشخص هستند، اغلب جعلی هستند.

تشخیص یاقوت اصل با توجه به قیمت و اندازه آن

عوامل متفاوتی بر میزان قیمت یاقوت سرخ موثرند. در جدول زیر با دیدی کلی، خواهید دید هر یک از فاکتورهای تشخیص تا چه حد می‌توانند روی قیمت موثر باشند.

عاملتوضیحاتتأثیر بر قیمت
رنگبهترین رنگ، قرمز خالص با ته‌رنگ ارغوانی ملایم⭐⭐⭐⭐⭐
شدت رنگرنگ نباید بیش‌ازحد تیره (کاهش عبور نور) یا خیلی روشن (تمایل به صورتی) باشد⭐⭐⭐⭐
اندازه با افزایش وزن، قیمت هر قیراط به‌صورت تصاعدی بالا می‌رود، به‌ویژه در نمونه‌های باکیفیت⭐⭐⭐⭐
کیفیت کلی سنگشامل شفافیت، برش، یکنواختی رنگ و نبود عیوب مخرب⭐⭐⭐⭐
نادر بودنتنها درصد کمی از یاقوت‌های استخراج‌شده کیفیت ممتاز دارند⭐⭐⭐⭐⭐

سخن پایانی

در این مقاله تلاش کردیم ضمن معرفی انواع یاقوت، روش‌های تشخیص یاقوت اصل را تبیین کنیم. همان‌طور که گفته شد برخی از راه‌های تشخیص یاقوت اصل در خانه قابل اجرا است و برخی دیگر نیاز به دستگاه‌ها و تجهیزات خاص دارد. ما در جواهرات شرافت نمونه‌های بی‌بدیل و منحصربه‌فرد یاقوت اصل را در رکاب‌هایی از نقره استاندارد طراحی کرده‌ایم تا بدون نگرانی از اصالت جواهر، اقدام به خرید کنید. برای راحتی خیال شما انگشترهای یاقوت جوهرات شرافت در دو دسته انگشتر یاقوت زنانه و انگشتر یاقوت مردانه جای گرفته‌اند تا متناسب با نیازتان خرید کنید. پس اگر قصد خرید دارید، اکنون روی کلکسیون انگشتر یاقوت سرخ کلیک کنید و با مقایسه قیمت‌ها و طرح‌های بی‌بدیل، نمونه دلخواهتان را انتخاب نمایید.

آیا رنگ یاقوت نشان‌دهنده اصالت آن است؟

بله! یاقوت اصل درخشندگی قرمزِ عمیق و ثابتی دارند. اگر سنگ را زیر نور بگیرید و رنگ آن کدر به نظر برسد، به احتمال زیاد مصنوعی یا تقلبی است.

تفاوت یاقوت اصل با یاقوت سنتتیک در چیست؟

یاقوت‌های سنتتیک از نظر ظاهری بسیار بی‌نقص و بدون هیچ‌گونه ناخالصی هستند، در حالی که یاقوت اصل، رگه‌های بسیار ریز و طبیعی در دل سنگ دارند که نشان‌دهنده شکل‌گیری آن در طبیعت در طول میلیون‌ها سال است.

نویسنده این مقاله:
اشتراک گذاری

6 دیدگاه در “روش‌های تشخیص یاقوت اصل از نمونه‌های تقلبی و مصنوعی

  1. سپهر گفت:

    انگشتر یاقوت اصل و مرغوب انقدر ارزش داره که هزینه اضافی بابت سند GIA کنیم.

    1. بله یاقوت‌ها از سخت‌ترین کانی‌های دنیا است که به دلیل کمیابی رنگ‌ها از جمله محبوب‌ترین و گرانقیمت‌ترین سنگ‌های جواهراتی است. گنجینه جواهرات نفیس جواهرات شرافت تمام آثار خود را با ضمانت اصالت نگین در اختیار شما می‌گذارد.

  2. ميثم گفت:

    سلام كارشناسي و صدور شناسنامه در حضور فرد هيچ آزمايشگاهي قبول به انجام تست نيست چه تضميني هست اگر اصل بود جاي ان سنگ ديگري تحويل صاحب سنگ دهند

    1. شما میتوانید به ازمایشگاه گوهرشناسی دانشگاه شهید بهشتی یا دانشگاه خوارزمی مراجعه بفرمایید. این آزمایشگاه ها معتبر هستند.

    2. مریم گفت:

      بله کاملا درست میگین من هم یک نگین دارم که طلاساز بهم گفت یاقوته اما نمیدونم چطور بدم آزمایشگاه که اگه اصل بود عوض نکنن!!!

  3. مریم جعفری گفت:

    سلام من یک نگین دارم تقریبا به رنگ ارغوانی طلا ساز به من گفت که یاقوت هست اما نمیدونم اصل هست یا مصنوعی حدود ۵ گرم هم وزن داره نمیتونم هزینه آزمایشگاه بدم فقط برای یک احتمال که ممکنه یاقوت باشه!! چطور متوجه بشم که اصله؟ چند سال پیش کسی به من هدیه داده لطفا کمکم کنید

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *