تشخیص کهربا اصل؛ کاملترین راهنمای تستهای خانگی و تخصصی
7 دقیقه

برای تشخیص کهربا اصل از نمونههای پلاستیکی یا شیشهای، به نمک و آب نیاز دارید. اگر نگین کهربا روی محلول آبنمک غلیظ شناور ماند، با حرارت بوی صمغ کاج داد و با مالش پارچه، پرز جذب کرد، به احتمال زیاد صاحب گنجینهای طبیعی هستید. برای یادگیری 5 روش حرفهای تشخیص کهربای اصل در خانه و روشهای تخصصی شناخت کهربا در ادامه همراه ما باشید.
کهربای اصل چه ویژگیهایی دارد؟
کهربا سنگ نیست؛ شیره جان درختان باستانی است که طی میلیونها سال سفت شدهاند. همین ارگانیک بودن، باعث میشود رفتاری متفاوت از سنگ و شیشه داشته باشد. هنگام تشخیص کهربا اصل، به سه ویژگی کلیدی که در ادامه توضیح میدهیم توجه کنید.
سبکی غیرقابل باور
وقتی کهربای واقعی را دست میگیرید، اولین چیزی که شوکهتان میکند، وزن آن است. شاید باورتان نشود، ولی کهربا به قدری سبک است که انگار چیزی در دست ندارید. پس اگر گردنبندی درشت دیدید که گردنتان را سنگین کرد، به اصالت کهربای آن شک کنید؛ چون بسیاری از پلاستیکها و تمام شیشهها چگالی بالاتری از کهربا دارند و سنگینترند.
گرمای حیات
ذات شیشه و سنگ، سرد است. وقتی آنها را روی صورت یا دستتان میگذارید، حس سرما منتقل میکنند؛ اما ماجرا برای کهربا فرق میکند. این گوهر انگار زنده است؛ وقتی لمسش میکنید گرم و لطیف است و به سرعت دمای بدنتان را به خود میگیرد.
صدای بم و توخالی کهربای اصل
این تست را خیلی با احتیاط انجام دهید! اگر دو مهره کهربا را آرام به هم بزنید، صدای تیکتیک تیز شیشه یا سنگ را نمیشنوید. صدایی که میشنوید، بمتر و نرمتر است. در واقع هنگام تشخیص کهربا اصل، گوشتان باید دنبال صدایی شبیه برخورد دو تکه پلاستیک فشرده باکیفیت باشد، نه برخورد دو تکه سنگ.

تفاوت کهربای طبیعی، کوپال و نمونههای مصنوعی
بازار کهربای اصل، پُر است از دامی به نام کوپال. بسیاری افراد فکر میکنند کوپال تقلبی است، اما نه! کوپال همان صمغ درخت است، فقط هنوز بچهسال است و فرصت نکرده کاملا فسیل شود. دانستن تفاوت کهربا اصل و تقلبی یا همان کوپال، به شما کمک میکند پولتان را بابت چیزی که واقعا کهربا نام دارد بدهید، نه چیزی شبیه به آن. در ادامه ویژگی نمونههای مشابه کهربا را برایتان بیان میکنیم تا تشخیص آن برایتان آسانتر شود
کوپال؛ برادر ناتنی و جوان کهربا
کوپال ارزانتر است و ساختاری ناپایدار دارد. اگر کوپال بخرید:
- شاید بعد از مدتی ترک بخورد؛
- سطح آن به مرور کدر میشود؛
- در برابر حلالها از خود ضعف نشان میدهد.
پلاستیک و شیشه
برای تشخیص کهربای اصل از بدل، باید بدانید بدلسازها از چه موادی استفاده میکنند. شیشه سرد و سنگین است، اما پلاستیکهای پیشرفته، چالش اصلی هستند. پلاستیکها بوی مواد شیمیایی میدهند، ولی کهربا بوی طبیعت.
بیشتر بخوانید: کهربا چیست؟

روشهای خانگی تشخیص کهربا اصل
چطور در خانه مچ فروشنده متقلب را بگیریم؟ روشهای تشخیص کهربا اصل، به آزمایشگاه نیاز ندارند، فقط کمی دقت میخواهند تا خیالتان راحت شود.
تست آب نمک
اگر بهدنبال سادهترین و کمخطرترین روش میگردید، از این تست استفاده کنید. کهربا عاشق شنا کردن روی آب شور است.
- یک لیوان آب ولرم بردارید؛
- 7 تا 8 قاشق نمک داخلش حل کنید تا به محلول فراسیرشده تبدیل شود؛
- نگین را داخل آب بیندازید.
اگر سنگین رفت ته لیوان، متاسفانه پلاستیک یا شیشه است. اگر روی آب ماند، شانس اصالت بالاست (مگر اینکه کوپال باشد). نکته مهم اینکه اگر نگین روی انگشتر سوار است، این تست جواب نمیدهد، چون وزن نقره آن را پایین میکشد.
تست استون
اگر تست آب نمک را انجام دادید و سنگ شناور ماند، هنوز کار تمام نشده است! چون شاید چیزی که دستتان دارید، کوپال باشد. برای اطمینان:
- یک قطره استون روی قسمتی از سنگ بریزید؛
- بعد از چند ثانیه با انگشت لمسش کنید.
اگر چسبناک و نوچ شد یا اثر انگشتتان روی آن ماند، قطعا کوپال یا پلاستیک است. کهربای اصل در برابر استون مقاوم است و خشک میماند. این یکی از حیاتیترین روشهای تشخیص کهربا اصل است که بسیاری افراد از آن غافلند.
مالش و جاذبه
کهربا خاصیت الکترواستاتیک دارد. آن را حسابی روی پارچه پشمی بمالید تا داغ شود. حالا آن را نزدیک تکههای کوچک کاغذ یا موی سر ببرید. اگر این فاز از تشخیص کهربا اصل را درست انجام داده باشید، باید کاغذها را مثل جاروبرقی به خودش جذب کند. بیشتر پلاستیکها اینقدر قوی عمل نمیکنند.

تست سوزن داغ روی کهربا
این مورد، یکی از دقیقترین راههای شناسایی کهربای اصلی از مصنوعی است، اما دل میخواهد! نوک سوزن را قرمز کنید و بزنید به جایی از نگین که در دید نیست. حالا موارد زیر را چک کنید:
- بوی پلاستیک سوخته میدهد؛ یعنی تقلبی است؛
- بوی تند شیمیایی میدهد؛ با باکلیت یا سلولوئید طرف هستید که یعنی باز هم کهربا نیست؛
- بوی خوش چوب و کاج میدهد؛ در این صورت، کهربای اصل با قدمت میلیونها سال در دستان شماست.
تست خراش
کهربا تقریباً نرم با ساختاری ترد است. اگر با چاقو سعی کنید خراشی رویش بیندازید، بهصورت پودر و ریزههای نمک خرد میشود؛ اما پلاستیک مقاومت میکند و اگر موفق به بریدن آن بشوید، لایهلایه بلند میشود. دانستن این نکته در درک تفاوت کهربا اصل و تقلبی بسیار کمککننده است؛ اما لطفا روی جواهرات گرانقیمتتان این کار را نکنید!
جدول مقایسه رفتار کهربا و مواد مشابه در آزمونهای تشخیص کهربا اصل
برای اینکه گیج نشوید و همه اطلاعات را یکجا داشته باشید، ما در جواهرات شرافت، همه اطلاعات و واکنش مادههای مختلف را در این جدول برایتان خلاصه کردهایم.
| نوع ماده | تست شناوری (آبنمک) | تست حرارت (بو) | تست الکتریسیته ساکن | واکنش به استون یا الکل | بافت و دما |
|---|---|---|---|---|---|
| کهربای طبیعی | شناور میماند | بوی صمغ کاج (خوشایند) | جاذبه قوی ایجاد میکند | بدون تغییر (مقاوم) | گرم و سبک |
| کوپال (کهربای جوان) | معمولا شناور میماند | بوی صمغ تند و شیرین | جاذبه ضعیف تا متوسط | سطح چسبناک میشود | گرم و نسبتا نرم |
| پلاستیک / رزین | معمولا غرق میشود | بوی پلاستیک سوخته | جاذبه دارد (اما نه همیشه) | شاید تغییر رنگ بدهد | گرم و نسبتا سنگین |
| شیشه | فوری غرق میشود | بدون بو | بدون جاذبه | بدون تغییر | سرد و سنگین |
| کهربای فشرده | شناور میماند | بوی صمغ ضعیف | جاذبه دارد | مقاوم | گرم |
روشهای تخصصی تشخیص کهربا
گاهی اوقات نمونههای تقلبی آنقدر حرفهای ساخته میشوند که پاسخ روشهای خانگی مشکوک به نظر میرسند. در این شرایط، تشخیص کهربای اصل از بدل به تجهیزات گوهرشناسی نیازمند است. ما در جواهرات شرافت از این ابزارها استفاده میکنیم تا حقیقت چیزی که بهعنوان کهربای اصل معرفی میشود را تشخیص دهیم.
طیفسنجی
مطمئنترین روش علمی برای تشخیص کهربا اصل، دستگاه طیفسنج مادون قرمز (FTIR) است. این دستگاه نمودار شیمیایی سنگ را نشان میدهد. کهربای بالتیک یک قله یا پیک مشخص در نمودار دارد که هیچ پلاستیک یا کوپالی نمیتواند آن را تقلید کند. این یعنی سند قطعی اصالت.
نور UV
کهربا زیر نور فرابنفش شخصیت دیگری از خودش نشان میدهد. اگر چراغ UV روی آن بگیرید، معمولا درخششی به رنگ آبی یا سبز روشن میبینید که به آن فلورسانس میگویند. زیر این نور:
- پلاستیکها معمولا واکنشی ندارند؛
- شاید کوپالها سفید بزنند.
البته تفسیر این نور کار هر کسی نیست و باید چشم کارشناس تشخیص دهد که این درخشش طبیعی است یا نه. پس این مورد هم یکی از روشهای تشخیص کهربا اصل است که نیاز به تجربه دارد.

مهمترین اشتباهات رایج در تشخیص کهربا
بسیاری از دوستان وقتی میآیند پیش ما، باورهایی دارند که کاملا اشتباه است و دقیقا همانجا سرشان کلاه میرود. بگذارید این افسانهها را دور بریزیم تا مسیر تشخیص کهربا اصل برایتان روشنتر شود.
فریب حشرات داخل سنگ
این بزرگترین تله بازار است! مشتری فکر میکند اگر پشه یا مورچه داخل سنگ باشد، پس صددرصد اصل است؛ اما تکنولوژی امروز اجازه میدهد که جاعلان، حشرات را خیلی تمیز داخل پلاستیک تزریق کنند. به این نکته ظریف در تشخیص کهربای اصل توجه کنید:
- در کهربای اصل، حشره بیچاره هنگام مرگ گیر افتاده و بدنش تغییر شکل داده است؛
- در نمونه تقلبی، حشره سالم و سرحال داخل سنگ ژست میگیرد. البته نه زنده!
وسواس شفافیت
برخی افراد دنبال کهربایی هستند که مثل اشک چشم زلال باشد. یادتان باشد که کهربا صمغ درخت است؛ پر از جریان هوا، گرد و خاک و ناخالصی. کهربای خیلی زلال یا خیلی گران است یا بهسازی شده، یا اینکه اصلا کهربا نیست و با شیشه رنگی طرف هستید. تشخیص کهربای اصل از بدل، گاهی یعنی پذیرفتن نقصهای طبیعی سنگ و لذت بردن از همان ناخالصیها.

اعتماد به یک روش
هیچوقت فقط به یک تست اکتفا نکنید. شاید نوعی پلاستیک خاص در آب نمک شناور بماند. برای تشخیص کهربا اصل باید مجموعه تستها را کنار هم بگذارید تا پازل کامل شود.
خرید کهربا، یعنی به همراه داشتن میلیونها سال قدمت و تاریخ؛ حیف است که این حس ناب با یک قطعه پلاستیک بیارزش خراب شود. دانستن روشهای تشخیص کهربا اصل به شما قدرت میدهد تا در دام سودجویان نیفتید؛ اما بهترین راه برای دوری از استرس خرید، مراجعه به جایی است که اعتبارش را به حراج نمیگذارد.
در جواهرات شرافت، هر نگین داستان خودش را دارد و ضمانت ما، پشتوانه انتخاب شماست. ما اینجا هستیم تا تجربه خریدتان شیرین و بدون پشیمانی باشد. پیشنهاد میکنیم همین الان نگاهی به کلکسیون تسبیح کهربا ما بیندازید یا برای دریافت مشاوره رایگان خرید، با کارشناسان ما تماس بگیرید.
آیا کهربای فشرده (Pressed) ارزش خرید دارد؟
بله! چون ماده اولیه آن ۱۰۰٪ طبیعی است و فقط فرآیند پرس شدن را طی کرده تا شکل بگیرد. اگرچه قیمتش از کهربای یکتکه کمتر است، اما خواص و زیبایی کهربا را دارد و پلاستیک نیست.
آیا رنگ کهربای اصل همیشه زرد است؟
طیف رنگی کهربا از سفید شیری و لیمویی شروع میشود تا نارنجی، قهوهای تیره و حتی سبز و آبی. البته رنگهای سبز و آبی طبیعی بسیار کمیاب و گران هستند.
نگهداری کهربا قلق خاصی دارد؟
کهربا نباید طولانیمدت جلوی آفتاب مستقیم داشبورد ماشین یا حرارت شوفاژ بماند. ازاینگذشته، دشمن اصلیاش الکل و مواد آرایشی است. اول عطر بزنید، بگذارید خشک شود، بعد انگشتر کهربا را دست کنید.
با تست سوزن داغ نگین خراب نمیشود؟
متاسفانه این تست مخرب است و جای سوزن روی کار میماند. برای همین فقط اگر چاره دیگری نداشتید، آن هم پشت کار یا داخل سوراخ مهره انجامش دهید.
- محمدحسین شرافت









