انواع رکاب انگشتر؛ معرفی مدل‌ها، جنس‌ها و کاربردها

انواع رکاب انگشتر به دو دسته کلی دست‌ساز و ماشینی تقسیم شده و در طرح‌های مشهوری مانند فیلی، صفوی، چنگی و شبکه، وظیفه حفظ نگین را بر عهده دارند. این رکاب‌ها از فلزاتی نظیر نقره، فدیوم و طلا ساخته شده و هر یک بر اساس سبک طراحی، روی درخشش سنگ و راحتی انگشت تاثیر متفاوتی دارند. برای شناخت دقیق مدل‌های اصلی ساخت رکاب و نکات تشخیص رکاب باکیفیت، در ادامه همراه ما باشید.

رکاب چیست و چرا مهم است؟

رکاب لباسی است که بر تن سنگ می‌نشیند و به آن هویت می‌دهد. اگر گوهر گران‌بهایی را روی پایه‌ای ضعیف سوار کنید، تمام جلوه‌اش از بین می‌رود. وقتی انواع رکاب را بشناسید، فرق بین انگشتری با ارزش معمولی را از اثری کلکسیونی که می‌توان آن را به ارث گذاشت، تشخیص می‌دهید.

رکاب اصولی، علاوه‌بر زیبایی، باید امنیت سنگ را تامین کند. طراحی آن هم باید به‌گونه‌ای باشد که با جریان یافتن هوا اجازه ندهد انگشت عرق کند تا همیشه احساس راحتی داشته باشید.

انواع رکاب از نظر ساخت

اولین دوراهی شما هنگام انتخاب رکاب، نحوه ساخت انگشتر است. این موضوع، تکلیف قیمت، ظرافت و حتی حس‌و‌حال انگشتر را مشخص می‌کند. در بازار جواهرات، دو مدل متفاوت از رکاب‌ها وجود دارند. یکی از آن‌ها با عرق جبین و هنر دست خلق می‌شود و دیگری حاصل دقت و سرعت ماشین است. پیش از آنکه به بررسی جزئی دو گونه متفاوت بپردازیم در یک نگاه آن‌ها را مقایسه می‌کنیم.

رکاب دستساز

رکاب دستساز، حاصل ساعت‌ها و گاهی روزها کلنجار رفتن استادکار با نقره است. فلز با حرارت آتش نرم می‌شود و زیر ضربات چکش و سایش سوهان فرم می‌گیرد. همین چکش‌کاری‌های مداوم، بافت نقره را متراکم و فشرده می‌کند. به‌همین دلیل است که انواع رکاب انگشتر دستساز در برابر ضربه بسیار مقاوم‌ترند و جلای آن‌ها دیرتر از بین می‌رود.

نکته جذاب ماجرا، زنده بودن این کارهاست. وقتی انگشتر دست‌ساز را لمس می‌کنید، سنگینی و اصالت آن کاملا محسوس است. استادکار با اره مویی و قلم، طرح‌هایی روی رکاب می‌اندازد که هیچ دستگاهی نمی‌تواند روح و ظرافت آن را کپی کند. برای کسانی که دنبال اثر هنری ماندگار و با وقاری هستند، این گزینه حرف اول و آخر را می‌زند.

رکاب ماشینی

رکاب‌های ماشینی یا ریخته‌گری، با طراحی کامپیوتری و تزریق نقره مذاب در قالب‌های آماده تولید می‌شوند. بزرگ‌ترین ویژگی این مدل‌ها، قیمت مناسب و تقارن هندسی دقیق آن‌هاست. اگر به‌دنبال رکاب انگشتر برای استفاده دم‌دستی هستید و نمی‌خواهید هزینه زیادی بپردازید، این مدل‌ها کارتان را راه می‌اندازند. یادتان باشد کیفیت ریخته‌گری هم درجات مختلفی دارد و برخی نمونه‌های شرکتی، تمیز و قابل قبول هستند.

انواع رکاب از نظر جنس

جنس فلز پایه، تعیین‌کننده رنگ، دوام و قیمت نهایی انگشتر است. اگرچه نقره پادشاه بی‌رقیب رکاب‌سازی در ایران است، اما فلزات دیگری هم در ساخت رکاب نقش دارند.

نقره (Silver)

محبوب‌ترین فلز برای ساخت رکاب، نقره با عیار ۹۲۵ (استرلینگ) است. البته در کارهای دست‌ساز نفیس، اساتید گاهی از عیارهای بالاتر مثل ۹۵۰ استفاده می‌کنند تا جلا و نرمی بیشتری برای قلم‌زنی داشته باشند. نقره، خاصیت میکروب‌کشی دارد و از نظر شرعی برای مردان توصیه شده است. همین موضوع، باعث شده انواع رکاب انگشتر نقره مردانه بیشترین سهم بازار را داشته باشند.

فدیوم (Fedium)

فدیوم رنگی شبیه به پلاتین دارد، اکسید نمی‌شود و استحکام بسیار بالایی دارد. این آلیاژ برای کسانی که به‌دنبال رکابی همیشگی و لوکس هستند، عالی است.

طلا (Gold)

بیشتر در ساخت انواع رکاب انگشتر زنانه کاربرد دارد. طلا به‌دلیل قیمت بالا و نرمی ذاتی، در انگشترهای مردانه کمتر به‌صورت تمام‌طلا دیده می‌شود و بیشتر به‌صورت تزیینی روی نقره است.

برنج و مس

معمولا این آلیاژها برای انگشترهای ارزان‌قیمت یا کارهای هنری خاص با رنگ‌های زرد و سرخ استفاده می‌شوند و ارزش مادی چندانی ندارند.

انواع رکاب از نظر مدل و طرح

شناخت مدل رکاب انگشتر به شما کمک می‌کند سبک شخصی خودتان را پیدا کنید. در این بخش، معروف‌ترین مدل‌ها را همراه با ویژگی‌های خاصشان بررسی می‌کنیم.

رکاب فیلی

مادر تمام رکاب‌ها و کلاسیک‌ترین فرم انگشتر محسوب می‌شود. ظاهر آن ساده، صیقلی و بدون زاویه‌های تند است. رکاب فیلی به‌دلیل سادگی، تمام تمرکز بیننده را به سمت نگین هدایت می‌کند. راحتی این مدل روی انگشت بی‌نظیر است و استادان بزرگی مانند مرحوم استاد جدی، شاهکارهایی در سبک فیلی خلق کرده‌اند. این مدل بهترین گزینه برای سوار کردن عقیق‌های یمنی و فیروزه‌های نیشابوری است. از ویژگی‌های اصلی آن می‌توان به موارد ذیل اشاره کرد:

• بهترین بستر برای اجرای قلم‌زنی‌های سنگین و سیاه قلم؛
• مناسب برای استفاده دائمی، به‌دلیل نبود لبه‌های تیز؛
• داشتن دیواره‌های ضخیم و یکپارچه.

رکاب صفوی

این مدل رکاب، ظاهری خاص و باوقار دارد. معمولا در رکاب صفوی، نگین به‌صورت تخت تراش می‌خورد و دیواره‌های رکاب حالتی کنگره‌دار یا بازو‌دار دارند. این سبک یادآور معماری دوران صفویه است و بیشتر برای انگشترهایی که روی نگین آن‌ها حکاکی انجام شده، استفاده می‌شود. از ویژگی‌های اصلی آن می‌توان به موارد ذیل اشاره کرد:

• دیواره‌های بلند آن مثل حصار از لبه‌های سنگ مراقبت می‌کنند؛
• بهترین جلوه را به سنگ‌های تخت می‌دهد؛
• حس قدمت و اصالت را به بیننده منتقل می‌کند.

رکاب چنگی

اگر می‌خواهید نور از تمام زوایا به سنگ برسد، رکاب چنگ بهترین انتخاب است. در این مدل، فلز کمتری دور نگین را می‌گیرد و سنگ توسط دو یا چهار چنگ نگه داشته می‌شود. این مدل برای سنگ‌های شفاف مثل یاقوت، زمرد و زبرجد که به درخشش و عبور نور نیاز دارند، عالی است. در میان انواع رکاب انگشتر زنانه، مدل‌های چنگی بسیار پرطرفدار هستند. از ویژگی‌های اصلی آن می‌توان به موارد ذیل اشاره کرد:

• اجازه می‌دهد نور از زیر و کناره‌ها به سنگ بتابد؛
• به‌دلیل استفاده کمتر از نقره، معمولاً سبک‌تر از مدل‌های فیلی است؛
• پشت نگین باز است و راحت تمیز می‌شود.

رکاب شیرازی

معمولا رکاب شیرازی دیواره‌ای بلند دارد و نگین در ارتفاع بالاتری قرار می‌گیرد. ویژگی اصلی آن، اتصال دقیق و محکم بازو به دیواره محسوب می‌شود. مدل شیرازی برای دست‌های بزرگ و مردانه بسیار برازنده است. از ویژگی‌های اصلی آن می‌توان به موارد ذیل اشاره کرد:

• انگشتر را بزرگ‌تر و چشم‌گیرتر نشان می‌دهد؛
• محل اتصال بازو به بدنه بسیار قوی کار می‌شود؛
• شاید این رکاب در دست‌های لاغر، کمی لغزش داشته باشد، اما برای دست‌های پُر عالی است.

رکاب حصیری

در این مدل، روی بازوی انگشتر با استفاده از اره‌کاری یا سوهان‌کاری، طرحی شبیه به بافت حصیر ایجاد می‌کنند. با ایجاد این بافت، خط‌و‌خش‌های احتمالی در طول زمان کمتر دیده می‌شوند و انگشتر همیشه ظاهری نو دارد. از ویژگی‌های اصلی آن می‌توان به موارد ذیل اشاره کرد:

• حس لامسه متفاوتی نسبت به سطوح صاف دارد؛
• اثر انگشت روی بدنه آن باقی نمی‌ماند.

رکاب شبکه

اوج ظرافت در اره‌کاری را می‌توان در رکاب شبکه دید. استادکار با اره مویی بسیار نازک، قسمت‌هایی از فلز را خالی می‌کند تا طرح‌های هندسی یا اسلیمی توخالی بسازد. این مدل‌ها وزن کمتری دارند، اما ساختشان بسیار زمان‌بر و دشوار است. انواع رکاب شبکه، نماد ظرافت و هنرنمایی سازنده هستند. از ویژگی‌های اصلی آن می‌توان به موارد ذیل اشاره کرد:

• هوا کاملا زیر انگشتر جریان دارد و پوست عرق نمی‌کند؛
• بیشتر از وزن نقره، این ظرافت اره‌کاری است که قیمت را تعیین می‌کند؛
• با وجود ابعاد بزرگ، وزن کمی روی دست دارد.

کاربردهای انواع رکاب انگشتر

شاید بپرسید کدام رکاب برای من مناسب است؟ پاسخ شما به کاربرد مدنظرتان بستگی دارد؛ چون هر مدل رکاب انگشتر را برای موقعیت و هدف خاصی طراحی می‌کنند.

اگر فردی فنی هستید یا کارهای یدی انجام می‌دهید، رکاب‌های فیلی ساده با دیواره‌های ضخیم برای شما مناسب است. این رکاب‌ها گوشه تیز ندارند و به لباس گیر نمی‌کنند؛ اما اگر قصد دارید انگشتر را فقط در مجالس و مهمانی‌های رسمی دست کنید، مدل‌های شبکه و اره‌کاری ظریف انتخاب‌های شایسته‌ای هستند. این مدل‌ها با وجود ظرافتشان در برابر ضربات سنگین آسیب‌پذیرند و باید از آن‌ها بیشتر مراقبت کنید.

برای کسانی که به انگشتر به دید سرمایه نگاه می‌کنند، انواع رکاب انگشتر دستساز با مهر اساتید معتبر حکم پول نقد را دارد. این انگشترها با گذشت زمان بر ارزششان افزوده می‌شود. ازاین‌گذشته، برای استفاده‌های معنوی و همراه داشتن همیشگی، رکاب‌های نقره جمع‌وجور با نگین‌های عقیق یا دُر، بهترین همراهان روزانه هستند.

بیشتر بخوانید: تفاوت انگشتر مجسلی و اسپرت

قیمت رکاب چگونه تعیین می‌شود؟

قیمت‌گذاری در رکاب‌ها فرمول پیچیده‌ای دارد و فقط به وزن فلز محدود نمی‌شود. وقتی با رکاب‌های مختلف روبه‌رو می‌شوید، شاید تفاوت قیمت‌ها شما را متعجب کند. بگذارید شما را با این فاکتورها آشناتر کنیم.

اولین فاکتور، اجرت ساخت است. در انواع رکاب انگشتر مردانه که به‌صورت دستی ساخته می‌شوند، شما پول هنر و زمان استادکار را می‌پردازید. نام و اعتبار سازنده  قیمت را از چند میلیون تا چند ده میلیون تومان جابه‌جا می‌کند.

فاکتور دوم، ظرافت و جزئیات است. رکاب ساده فیلی ارزان‌تر از رکابی با مخراج‌کاری یا قلم‌زنی‌های مینیاتوری به فروش می‌رسد. وجود آیینه کاری هم نشان‌دهنده کیفیت بالا و قیمت بیشتر است. فاکتور نهایی هم وزن و عیار است. هرچه وزن نقره یا طلا بیشتر باشد، قیمت پایه بالاتر می‌رود؛ اما فراموش نکنید که در کارهای کلکسیونی، وزن فلز، بخش کوچکی از قیمت نهایی را تشکیل می‌دهد.

چطور یک رکاب خوب انتخاب کنیم؟

انتخاب از میان انبوهی از انواع رکاب انگشتر، گیج‌کننده است. برای اینکه به‌راحتی دست به خرید انگشتر بزنید، این چک‌لیست کاربردی را مدنظر قرار دهید.

• انگشتر را روبه‌روی چشم بگیرید. دو طرف رکاب باید کاملا قرینه باشند. کجی در دیواره یا چنگ‌ها از ضعف ساخت خبر می‌دهد؛
• روی سطح رکاب دست بکشید. باید کاملا صیقلی و بدون موج باشد. در مدل‌های دست‌ساز، نباید هیچ پلیسه یا زبری آزاردهنده‌ای حس کنید؛
• نگین باید در جای خود قرص و محکم باشد. انگشتر را کنار گوشتان تکان دهید. اگر صدای تیک‌تیک شنیدید، یعنی نگین لق است و رکاب استاندارد نیست؛
• رکاب نباید انگشتان کناری را اذیت کند. لبه‌های داخلی باید کمی گرد باشند تا جریان خون انگشت قطع نشود؛
• اگر هزینه رکاب دست‌ساز را می‌دهید، حتما چک کنید که مهر سازنده داخل رکاب حک شده باشد. این مهر شناسنامه انگشتر است.

سخن پایانی

از مدل‌های ساده و بی‌آلایش فیلی بگیر تا شاهکارهای مشبک و قلم‌زنی، هر کدام داستانی برای روایت دارند. یادتان باشد که مهم‌ترین اصل، کیفیت ساخت و احساس راحتی شما با آن رکاب است. رکاب انگشتر، خانه گوهر شماست؛ پس خانه‌ای را انتخاب کنید که در شان آن گوهر باشد و سال‌ها با درخشش خود، زینت‌بخش دستانتان بماند.

ما در جواهرات شرافت، نفیس‌ترین رکاب‌های دست‌ساز ایرانی را مُرکب سنگ‌های ارزشمندی کرده‌ایم تا هنر ایرانی و رازهای مگوی سنگ‌های چند میلیون ساله، به زیبایی هر چه تمام‌تر روی دستان شما بنشینند. اگر طالب شناخت جزئیات رکاب‌های متنوع انگشتر هستید، کافی است روی انگشتر زنانه یا انگشتر مردانه کلیک کنید و تنوع رکاب‌های دستساز را بر حسب جنسیت ببینید. اگر هم در میان انبوه رکاب‌های دستساز مدل خاصی مد نظرتان است، کافی است با ما تماس بگیرید تا صنعتگران ما مدل دلخواهتان را با سلیقه خودتان سفارشی‌سازی کنند.

منبع ++