راهنمای خرید انگشتر زمرد؛ نکات مهمی که برای انتخاب انگشتر زمرد باید بدانید!

تنها راه مطمئن برای تشخیص زمرد اصل، دریافت شناسنامه معتبر و مراجعه به یک جواهرشناس است، زیرا فرد عادی توانایی تشخیص آن را ندارد. قیمت زمرد بر اساس فاکتورهایی چون رنگ، شفافیت، ناخالصی‌ها و معدن استخراج (مانند کلمبیا یا پنجشیر) تعیین می‌شود. برای شناخت کامل انواع زمرد، روش‌های بهسازی و تراش مناسب، با ما در راهنمای خرید انگشتر زمرد که به صورت تخصصی به بیان تفاوت‌های پیچیده میان نمونه‌های طبیعی، مصنوعی و بدلی پرداخته همراه باشید.

چطور اصالت نگین‌ زمرد را بشناسیم؟

به طور کلی فاکتورهای گوناگونی در تعیین قیمت انگشتر زمرد مؤثرند؛ فاکتورهایی چون: معدن استخراج، کیفیت رنگ، درجه شفافیت، میزان ناخالصی‌ها، شکستگی‌ها و اندازه نگین. اما تنها راه مطمئن برای تشخیص زمرد اصل از سایر نمونه‌ها، دریافت شناسنامه گوهره و مراجعه به یک جواهرشناس است، چرا که فرد عادی امکان تشخیص زمرد اصلی را ندارد، مگر اینکه تجربه و مهارت زیادی در این زمینه کسب کرده باشد.

راهکارهای تعیین اصالت زمرد در روش کلاسیک، شامل: اندازه‌گیری دقیق ضریب شکست، چگالی، آزمون پلاریسکوپ (Polariscope) و مطالعات میکروسکوپی است که اندازه‌گیری دقیق ضریب شکست و چگالی، موجب تفکیک زمردهای طبیعی و مصنوعی از میان 40 شبه زمرد می‌شود و در نهایت تعیین‌کننده زمرد طبیعی از مصنوعی، انجام مطالعات میکروسکوپی بر اساس ناخالصی‌های موجود در بافت سنگ است.

در سال‌های اخیر تجزیه‌های عنصری غیرتخریبی زمرد توسط دستگاه‌های EDXRF ،XPMA و طیف‌سنجی رامان، کمک شایانی به تعیین هویت و منشأشناسی زمرد کرده است. گرچه بعضی مواقع، مطالعات میکروسکوپی توانایی منشأ شناسی قطعی زمرد را ندارند، اما با این وجود دستگاه آنالیزی EDXRF یا XPMA با در اختیار داشتن جدول درصد عناصر زمرد و شبه زمرد، توانایی تفکیک زمرد از شبه زمردها را دارند.

انواع نگین‌ زمرد

زمرد از جمله سنگ‌هایی با سختی نسبی 8 است که ناخالصی‌های بسیاری، مانند: محتویات سه فاز (مایع، جامد و گاز)، دو فاز (مایع و گاز) و اشکال نی مانند در آن وجود دارد و هر یک از این ناخالصی‌ها به عنوان اثر انگشتی است که نه تنها می‌توان به وسیله آن زمرد طبیعی را از سایر نمونه‌ها تشخیص داد، بلکه می‌توان معدن آن را نیز مشخص نمود.

نگین‌های پاک

نگین‌ پاک به گونه‌ای از زمرد اطلاق می‌شود که میزان درز و ترک سطحی آن بسیار پایین است. از این رو نیاز به بهسازی ندارد یا اینکه به بهسازی بسیار کمی نیاز دارد و در صورتی که این شیوه روی این گونه از نگین‌ پیاده شود، ارزش آن بسیار بالا خواهد رفت. از جمله مشهورترین این نگین‌ها، زمرد کلمبیا و زمرد پنجشیر افغانستان است که به تفکیک روش‌های شناسایی هر یک از آنها تبیین خواهد شد.

زمرد کلمبیا

بهترین کیفیت رنگ سبز، مخصوص زمرد کلمبیا است که به دلیل حضور عناصر کروم و واندیوم در بافت بلوری زمرد حاصل می‌شود. برای تشخیص اصالت زمرد کلمبیا که از معادن شيوور، گاشالا بوریار، کاسکووز و موزو به دست می‌آید، در کنار ویژگی‌هایی چون وزن مخصوص یا رنگ قرمز آن در برابر Chelsea filter، باید به حضور انکلوزیون‌هایی به شکل پدیده‌های دو فازی، سه‌فازی، تراپیچ و پدیده‌ ستاره‌ای توجه نمود.

برای تشخیص پدیده‌های دوفازی و سه‌فازی که حاصل سنتز هیدروترمال است، لازم است زمرد از سوی فردی باتجربه زیر میکروسکوپ قرار گیرد. آنچه زیر میکروسکوب قابل مشاهده است کریستال‌هایی در دوفاز مایع و حباب گاز یا سه فاز مایع، حباب‌های گاز و بلورهای نمک طعام می‌باشد.

برای تشخیص پدیده کمیاب تراپیچ در زمرد کلمبیا که فقط در بخش غربی حوزه کوردیلرای شرقی تشکیل می‌شود، لازم است زمرد از سوی فردی باتجربه زیر میکروسکوپ قرار گیرد. آنچه زیر میکروسکوپ قابل مشاهده است، نقطه‌ای سیاه در مرکز است که به شش بازوی سیاه در حاشیه منتهی می‌شود.

در نهایت، پدیده ستاره‌ای است که نوعی تراپیچ با طرح ستاره شش پر محسوب می‌شود و در نتیجه حضور ناخالصی‌های کائولین (سفید) یا آلبيت (مشکی) با مقطع شش ضلعی درون آن به وجود آمده است. این نمونه در میان طرح‌های تراپیچ کشف شده، گونه‌ای خاص و کمیاب است که همین امر باعث افزایش قیمت آن نسبت به نمونه‌های تراپیچ عادی شده است.

زمرد پنجشیر افغانستان

زمرد پنجشیر نسبت به زمرد کلمبیا، سبز روشن‌تر است، ولی از لحاظ شفافیت و خلوص نسبت به نمونه‌های کلمبیایی کیفیت بالاتری دارد. در واقع از آن‌جا که زمرد پنجشیر ترک‌های سطحی کمتری دارد، در رده سنگ‌های تمیز محسوب می‌شود؛ به طوری که اکنون زمردهای با وزن بیش از 100 قیراط این ناحیه با نمونه‌های باکیفیت زمرد کلمبیا که طی 400 سال گذشته مشابهی نداشته‌اند، از لحاظ قیمت برابری می‌کند. در جدول زیر تفاوت‌های زمرد پنجشیر و کلمبیا به صورت کاربردی آمده است:

برای تشخیص زمرد افغانستان که معادن آن در کوه‌های دره‌ی پنجشیر و هندوکش قرار دارد و به طور معمول در میان سنگ‌های اسکارن کربناتی همراه کوارتز و آنکریت یافت می‌شود، در مرحله اول لازم است طول آن را اندازه‌گیری کنید؛ چرا که به طور معمول، حداکثر طول نگین زمرد پنجشیر 15 میلی‌متر است و وجود نمونه‌های بزرگ‌تر آن بسیار نادر می‌باشد.

از سوی دیگر از آن‌جا که زمردهای یافت شده از معدن پنجشیر افغانستان از منظر شیمیایی بسیار مشابه زمردهای استخراجی از معدن موزو کلمبیا است و پدیده nodules (ناخالصی‌هایی گره‌گونه، به صورت گرد تا دندریتیک) – که پیش از این فقط در تورمالین و مورگانیت گزارش شده بود – در آن وجود دارد، لازم است که همانند زمرد کلمبیا توسط فردی با تجربه زیر میکروسکوپ قرار گیرد تا اصالت آن تأیید شود.

نگین‌های بهسازی شده

از آن‌جا که این سنگ درز و شکاف‌های بسیاری در بافت خود دارد، به طور معمول با شکنندگی، کاهش کیفیت رنگ و شفافیت همراه است. از این رو لازم است تا از سوی متخصصان عملیات بهسازی روی آن صورت گیرد تا بدین وسیله، کیفیت سنگ از نظر رنگ و شفافیت افزایش یابد.

در این مرحله، از آن‌جا که نمی‌توان با افزایش حرارت به بهبود رنگ سنگ زمرد کمک نمود، لازم است با کمک فرآیند oil fill به محو اثرات شکستگی‌های موجود در سطح نگین پرداخت. در واقع متخصصان با تزریق روغن در میان ترک‌ها، درز و شکاف‌ها و جاهایی که سفیدک دارند، به بهسازی زمرد پرداخته و ارزش افزوده آن را بالا می‌برند.

تا جایی که زمردهای بهسازی شده با توجه به شکستگی‌های سطح نگین در سه رده بهسازی جزئی (minor)، متوسط (moderate) و زیاد (significant) قرار می‌گیرند و قیمت آن نسبت به نمونه خام همان سنگ (پیش از بهسازی) افزایش می‌یابد.

بیشتر بخوانید: گران‌ترین انگشتر زمرد

برای شناسایی زمرد بهسازی شده کافی است زمرد از سوی شخصی باتجربه زیر میکروسکوپ یا آنالیزهای اسپکتروسکوپی (Spectroscopy) مادون قرمز قرار گیرد. در این صورت اگر سطح ترک‌های پُر شده بسته به نوع ماده پُرکننده در تمایز با رنگ گوهر، به رنگ‌های زرد تا زرد مایل به قهوه‌ای یا آبی دیده ‌شود، می‌توان بهسازی شدن نگین را تأیید نمود.

البته باید توجه داشت که ممکن است در زوم بالا سنگ زمرد پاک هم این بازتاب‌ها را از خود نشان دهد، لذا باید توجه داشت این بازتاب‌ها به صورت اشکال نامنظم و پراکنده در کل سنگ دیده می‌شود یا در امتداد سطوح شکستگی است. در صورتی که بازتاب‌ها در امتدا سطوح شکستگی دیده شود، زمرد بهسازی شده خواهد بود و در غیر این صورت، زمرد جزو نمونه‌های پاک محسوب می‌شود.

نگین‌های مصنوعی زمرد

تاریخچه ساخت زمردهای مصنوعی به سال 1800 میلادی بازمی‌گردد، چرا که در آن دوران زمردهای ساخته شده نه تنها ابعاد کوچکی داشتند، بلکه ساختشان نیازمند هزینه‌های بالایی بود. از این رو با پیشرفت علم روش‌های ساخت زمرد دستخوش تغییرات چشمگیری شد که نتیجه آن پیداش انواع زمردهای باکیفیت و درشت‌تر شد؛ زمردهایی که به روش مصنوعی ساخته می‌شدند و بسته به کیفیت و سایز ارزش متفاوتی داشتند.

از جمله روش‌های ساخت نگین‌های مصنوعی، زمردهای ساخته شده به روش سنتیتیک فلاکس و سنتیتیک هیدروترمال است که به طور معمول در شرایط آزمایشگاهی ساخته می‌شوند. ماده اولیه‌ی انجام این روش‌، استفاده از پودرهای حاصل از تراش زمرد یا زمردهای بی‌کیفیت است که پس از جمع‌آوری تحت ذوب با مواد دیگر در شرایط آزمایشگاهی قرار گرفته و بسته به نوع روش مورد استفاده، به مدت یک سال تا یک ماه بلور متبلور می‌شود.

بلورهای حاصل شده از این روش تحت عنوان زمرد به بازار عرضه می‌شوند که از جمله آنها می‌توان به زمرد چتم (Chatam)، زمرد ژیلسون (Gilson)و زمرد لش لایتنر (Lechleitner) اشاره نمود که دو نمونه اول، تحت روش حرارتی و همجوشی ساخته می‌شوند، حال آنکه در نمونه لش لاینر، لایه‌ای نازک از زمرد روی يك بریل همجوش می‌گردد.

بیشتر بخوانید: روش های ساخت زمرد مصنوعی

نگین‌های بدلی زمرد

زمرد در کنار نمونه‌های طبیعی، نمونه‌های بدلی نیز در طبیعت دارد که از جمله آن می‌توان به شیشه‌های طبیعی و بلورهای کریستالی اشاره نمود:

شیشه‌های طبیعی

شیشه‌های ساخته شده در طبیعت، درصدهای متفاوتی از سیلیس همراه با ناخالصی دارند و برعکس شیشه‌های دستساز، خواص فيزيکی و نوری ثابتی دارند و در دو دسته یافت می‌شوند.

• مولداویت (Moldavite) که رنگ آن، سبز یا سبز مایل به قهوه‌ای است و نمونه‌های جواهراتی آن به رنگ سبز زیتونی با درجه شفافیت بالا و الگوی مشخص سرخس دیده می‌شود.
• اوبسیدین (Obsidian) که در طبیعت به رنگ خاکستری تا مشکی و قهوه‌ای وجود دارد.

بلورهای کریستالی

کریستال‌های سبز طبیعی مانند: تورمالین، اولیوین، گارنت‌های سبز، ایندیکولیت و…، در طبیعت ساخته می‌شوند و در رده سنگ‌های قابل اشتباه با زمرد قرار می‌گیرند که افراد غیرحرفه‌ای نمی‌توانند آن را تشخیص دهند.

بهترین تراش جواهر زمرد

مرسوم‌ترین نوع تراش برای نگین انگشتر زمرد، تراش Emerald Cutting است، چرا که بافت سنگ زمرد به خاطر وجود شکستگی‌های فراوان، کلیواژ کامل و…، شکنندگی بسیاری دارد. از این‌رو گوهرتراشان به طور معمول از این نوع تراش برای نگین زمرد استفاده می‌کنند.

در واقع از آن‌جا که این تراش بیشترین جلوه را به سنگ می‌دهد و آسیب بسیار کمی به آن وارد می‌کند، مناسب‌ترین و مرسوم‌ترین شیوه تراش زمرد محسوب می‌شود، اما در نمای کلی تأثیری بر میزان ارزش نگین نخواهد داشت.

چه رکابی برای انگشتر زمرد مناسب‌تر است؟

بخش مهمی از قیمت هر انگشتر، گذشته از نگین مربوط به رکاب و حلقه آن است. رکاب انواع انگشتر زنانه یا انگشتر مردانه متناسب با جنس و مدل ارزش متفاوتی دارد.

• فلز رکاب: از رکاب‌ها یا رینگ‌هایی که در انواع انگشتر مقبولیت بسیاری دارد، رکاب نقره است که علاوه بر زیبایی، از درخشش و دوام بالایی برخوردار است و نسبت به سایر فلزات، چون: طلا، پلاتین و….، قیمت مناسب‌تری دارد و جلوه زیبایی به نگین می‌بخشد.
• مدل و طرح رکاب: انتخاب مدل و طرح رکاب دستساز، به سلیقه هر فرد بستگی دارد و بسته به جنسیت فرد متفاوت است. برای مثال خانم‌ها بیشتر از رکاب‌های مدل صفوی استقبال می‌کنند، در حالی که آقایان بیشتر به مدل فیلی علاقه‌مندند.

سخن پایانی

همانطور که در این راهنمای جامع تبیین شد، خرید انگشتر زمرد فرآیندی تخصصی است که موفقیت در آن، در گروی دانش و دقت است. تشخیص زمرد طبیعی از نمونه‌های آزمایشگاهی و بدلی، بدون بهره‌گیری از تخصص یک گوهرشناس و ابزارهای دقیق تقریباً غیرممکن است، چرا که “ناخالصی‌ها” به مثابه اثر انگشت هر زمرد، هویت و معدن آن را فاش می‌کنند.

از درک تفاوت کیفی میان زمرد درخشان کلمبیا و زمرد پاک پنجشیر گرفته تا آگاهی از فرآیندهای بهسازی و انتخاب هوشمندانه تراش و رکاب، همگی عواملی هستند که بر ارزش نهایی گوهر شما تأثیر می‌گذارند. در نهایت، یک خرید مطمئن، حاصل تلفیق آگاهی از این نکات کلیدی با اعتماد به یک متخصص معتبر است تا زیبایی جاودان زمرد را با اطمینان کامل به دستان خود بسپارید.

منبع ++